സ്റ്റോക്ക്ഹോം: 2026ലെ ഭൗതികശാസ്ത്രത്തിനുള്ള നോബൽ സമ്മാനം ഫ്രാൻസിസ് ഹാൾസെന്. ദക്ഷിണധ്രുവത്തിലെ IceCube Neutrino Observatory സ്ഥാപിക്കുന്നതിലേക്കുള്ള നിർണായക സംഭാവനകൾക്കും ആസ്ട്രോഫിസിക്കൽ ഉത്ഭവമുള്ള ഉയർന്ന ഊർജ ന്യൂട്രിനോകളുടെ കണ്ടെത്തലിനുമാണ് ബെൽജിയൻ-അമേരിക്കൻ ശാസ്ത്രജ്ഞനായ ഹാൾസെന് പുരസ്കാരം. റോയൽ സ്വീഡിഷ് അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസസാണ് പുരസ്കാരം പ്രഖ്യാപിച്ചത്.
82കാരനായ ഫ്രാൻസിസ് ഹാൾസെൻ അമേരിക്കയിലെ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് വിസ്കോൺസിൻ–മാഡിസണുമായി ബന്ധപ്പെട്ടാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. ദക്ഷിണധ്രുവത്തിലെ മഞ്ഞുപാളികളെ ഉപയോഗിച്ച് ന്യൂട്രിനോകളെ കണ്ടെത്താമെന്ന ആശയം അദ്ദേഹം 1988ൽ മുന്നോട്ടുവച്ചു. വർഷങ്ങൾ നീണ്ട ഗവേഷണത്തിനും സാങ്കേതിക വികസനത്തിനും ശേഷമാണ് IceCube നിരീക്ഷണകേന്ദ്രം 2011ൽ പ്രവർത്തനസജ്ജമായത്.
ദക്ഷിണധ്രുവത്തിലെ മഞ്ഞിൽ ഒളിപ്പിച്ച ‘ടെലിസ്കോപ്പ്’
വൈദ്യുത ചാർജില്ലാത്തതും ദ്രവ്യമാനത്തിൽ അതീവ ചെറുതുമായ കണങ്ങളാണ് ന്യൂട്രിനോകൾ. സാധാരണ ദ്രവ്യവുമായി വളരെ അപൂർവമായാണ് ഇവ പ്രതിപ്രവർത്തിക്കുന്നത്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഭൂമിയിലൂടെയും മനുഷ്യശരീരത്തിലൂടെയും പോലും കോടിക്കണക്കിന് ന്യൂട്രിനോകൾ കടന്നുപോകുമ്പോഴും അവയെ നേരിട്ട് കണ്ടെത്തുക അതീവ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്.
ഈ പ്രത്യേകതയാണ് ഹാൾസെൻ ഉപയോഗപ്പെടുത്തിയത്. ദക്ഷിണധ്രുവത്തിലെ സുതാര്യമായ മഞ്ഞുപാളിയെ തന്നെ ഒരു ഭീമൻ ന്യൂട്രിനോ ഡിറ്റക്ടറാക്കി മാറ്റുകയായിരുന്നു ആശയം. ഏകദേശം ഒരു ഘന കിലോമീറ്റർ വരുന്ന മഞ്ഞുപാളിക്കുള്ളിൽ 5,000ലധികം സെൻസറുകളാണ് IceCube-ൽ സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നത്. ന്യൂട്രിനോ മഞ്ഞുമായി അപൂർവമായി പ്രതിപ്രവർത്തിക്കുമ്പോൾ ഉണ്ടാകുന്ന പ്രകാശത്തിന്റെ സൂചനകൾ സെൻസറുകൾ രേഖപ്പെടുത്തുന്നു.
പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ ‘ദൂതന്മാരെ’ കണ്ടെത്തുന്നു
ന്യൂട്രിനോകളെ പലപ്പോഴും ‘ഘോസ്റ്റ് പാർട്ടിക്കിൾസ്’ അഥവാ ‘പ്രേതകണങ്ങൾ’ എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്. വൈദ്യുത ചാർജില്ലാത്തതിനാൽ കാന്തികക്ഷേത്രങ്ങൾ അവയുടെ സഞ്ചാരപഥത്തെ വ്യതിചലിപ്പിക്കില്ല. അതിനാൽ അവ എവിടെനിന്നാണ് എത്തുന്നതെന്ന് കണ്ടെത്തിയാൽ, അതിലൂടെ അവയുടെ പ്രപഞ്ചോത്ഭവത്തെക്കുറിച്ച് നേരിട്ട് സൂചന ലഭിക്കും.
IceCube കണ്ടെത്തിയ ഉയർന്ന ഊർജ ന്യൂട്രിനോകൾ നമ്മുടെ ക്ഷീരപഥത്തിനകത്തുനിന്നും പുറത്തുനിന്നുമുള്ള അത്യന്തം ഊർജസ്വലമായ ആകാശഗോള പ്രതിഭാസങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ നൽകുന്നു. നക്ഷത്രസ്ഫോടനങ്ങൾ, ഗാമാ-റേ ബർസ്റ്റുകൾ, ബ്ലാക്ക് ഹോളുകൾ, ന്യൂട്രോൺ നക്ഷത്രങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട അതിശക്തമായ പ്രതിഭാസങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയെക്കുറിച്ച് പഠിക്കാൻ ഈ കണങ്ങൾ പുതിയ വഴിയാണ് തുറന്നത്.
നോബൽ കമ്മിറ്റി ഫോർ ഫിസിക്സ് ചെയർമാൻ മാർക്ക് പിയേഴ്സ്, ഹാൾസെന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള അന്താരാഷ്‌ട്ര ഗവേഷകരുടെയും എഞ്ചിനീയർമാരുടെയും സംഘം നിർമിച്ച IceCube അതുല്യമായ ഒരു ശാസ്ത്രീയ ഉപകരണമാണെന്ന് വിലയിരുത്തി. റോയൽ സ്വീഡിഷ് അക്കാദമി പറയുന്നതനുസരിച്ച്, ഈ കണ്ടെത്തലുകൾ ഉയർന്ന ഊർജ ന്യൂട്രിനോകൾ എങ്ങനെ രൂപപ്പെടുന്നു എന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള പുതിയ അറിവുകൾ നൽകുകയും ഇതുവരെ അറിയപ്പെടാത്ത ചില പ്രപഞ്ച പ്രതിഭാസങ്ങളിലേക്ക് വഴിതുറക്കുകയും ചെയ്യാം.
120 ലക്ഷം സ്വീഡിഷ് ക്രോണർ
ഈ വർഷത്തെ ഭൗതികശാസ്ത്ര നോബൽ സമ്മാനത്തുക 12 ദശലക്ഷം സ്വീഡിഷ് ക്രോണറാണ്, ഏകദേശം 1.2 ദശലക്ഷം യുഎസ് ഡോളർ. ഡിസംബർ 10ന് സ്റ്റോക്ക്ഹോമിലാണ് നോബൽ പുരസ്കാരദാനം നടക്കുക.
ഹാൾസെന്റെ ഗവേഷണം ഇപ്പോഴും പുതിയ കണ്ടെത്തലുകൾക്ക് വഴിയൊരുക്കുന്ന ഘട്ടത്തിലാണെന്നാണ് ശാസ്ത്രലോകത്തിന്റെ വിലയിരുത്തൽ. IceCube-ന്റെ അടുത്ത തലമുറയായ IceCube-Gen2 കൂടുതൽ വിപുലമായ നിരീക്ഷണശേഷിയോടെ 2033ഓടെ പ്രവർത്തനസജ്ജമാക്കാനാണ് പദ്ധതി. നിലവിലെ സംവിധാനത്തേക്കാൾ പത്തിരട്ടിയോളം ന്യൂട്രിനോകളെ കണ്ടെത്താൻ ഇതിന് സാധിക്കുമെന്നാണ് പ്രതീക്ഷ.
