വിശ്വാസങ്ങളുടെ കാര്യത്തില് സമ്പന്നമാണ് സോമേശ്വര ക്ഷേത്രം.കുംഭകോണത്താണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ശിവ ഭഗവാന്റെ മറ്റൊരു ഭാവമായ സോമേശ്വരനാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന പ്രതിഷ്ഠ. ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും കൂടി പാലാഴി കടഞ്ഞെടുത്ത സമയത്ത് ലഭിച്ച അമൃത് ശേഖരിച്ചിരുന്ന പാത്രത്തിന് പൊട്ടല് ഉണ്ടായിരുന്നു എന്നും ആ പൊട്ടല് അടയ്ക്കുന്നതിനായി ഒരു ചരടുകൊണ്ട് പാത്രം അമര്ത്തി കെട്ടുകയും ചെയ്തു എന്നും ഈ ചരട് പിന്നീട് ഒരു ശിവ ലിംഗമായി രൂപപ്പെട്ടു എന്നുമാണ് ഐതിഹ്യം. ആ സ്ഥലത്താണ് ഇപ്പോള് സോമേശ്വര ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത് എന്നാണ് വിശ്വാസം.
ദ്രാവിഡ ശൈലിയില് പണി തീര്ത്ത സോമേശ്വര ക്ഷേത്രം ആരും നോക്കി നിന്നു പോകുന്നു. അത്രയും മനോഹരമായ തരത്തിലാണ് ക്ഷേത്രം പണികഴിപ്പിച്ചിട്ടുള്ളത്. മികച്ച രീതിയിലുള്ള കൊത്തുപണികളും കല്ലില് തീര്ത്ത ശില്പങ്ങളും മണ്ഡപങ്ങളും ഭിത്തികളും കലാവിരുതു കൊണ്ട് സമ്പൂര്ണമാക്കി തീര്ത്ത വ്യത്യസ്തമായ കെട്ടിടങ്ങളുമെല്ലാം ഇവിടുത്തെ പ്രത്യേകതയാണ്. മഹാദേവന്റെയും പാര്വ്വതീദേവിയേയും അകമഴിഞ്ഞ ഭക്തന്മാരായിരുന്നു ചോള രാജാക്കന്മാര്. ഇവര് തന്നെയാണ് ഈ ക്ഷേത്രം നിര്മ്മിച്ചത് എന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്.
എന്നാല് പിന്നീട് വന്ന രാജാക്കന്മാര് പല തരത്തിലുള്ള മാറ്റങ്ങള് വരുത്തിയിട്ടുണ്ടെങ്കിലും ഇപ്പോഴും ദ്രാവിഡ ശൈലിയില് മനോഹരമായ കൊത്തു പണികളോടു കൂടി തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രം നിലകൊള്ളുന്നത്. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ അലങ്കാരപ്പണികളും കൊത്തുപണികളുമാണ് കൂടുതലായും ആളുകളെ ഈ ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ആകര്ഷിക്കാന് പ്രധാനകാരണം. വിനോദസഞ്ചാരവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് കര്ണാടകയില് എത്തുന്ന ഏതൊരാളും സോമേശ്വര ക്ഷേത്രം കാണാതെ പോകാറില്ല. കാരണം അത്രയ്ക്ക് കൗതുകവും മനോഹരവുമാണിത്. ചിക്കേശ്വര്, സോമസുന്ദരി എന്നിവരുടെ പ്രതിഷ്ഠ കൂടെ ഇവിടെയുണ്ട് . രാജ്യത്തിന്റെ പല ഭാഗത്തു നിന്നുള്ള ആളുകള് അതിപുരാതനമായ ഈ ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് വരാറുണ്ട് ചരിത്രവുമായി ഏറെ ബന്ധപ്പെട്ടു നില്ക്കുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രം കൂടിയാണിത്.
