കേരള ചരിത്രത്തില് നിന്നും ഒരിക്കലും ആരും മറന്നു കളയാത്ത ഒരേടാണ് കേരളവര്മ്മ പഴശ്ശിരാജ. കേരളത്തില് ബ്രിട്ടീഷുക്കാര്ക്കെതിരെ ആദ്യം യുദ്ധം പ്രഖ്യാപിച്ച നാട്ടുരാജാവ് ആണ് അദ്ദേഹം. ബ്രിട്ടീഷുകാര് ഏറെ ഭയന്നിരുന്ന ഒരു നാട്ടുരാജാവും പഴശ്ശിരാജ തന്നെയായിരുന്നു. ബ്രിട്ടീഷുകാരെ കേരളത്തില് നിന്നും തുരത്തിയോടിക്കുന്നതിനായുള്ള ജനകീയ പോരാട്ടങ്ങള്ക്ക് നേതൃത്വം വഹിച്ച ഇദ്ദേഹം, ബ്രിട്ടീഷുകാര് കൈയ്യടക്കിയ തന്റെ അധികാരം തിരികെ കിട്ടാന് മാത്രമല്ല കേരളമണ്ണിന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനു കൂടി വേണ്ടിയാണ് പ്രവര്ത്തിച്ചത്. വടക്കേ മലബാറിലുളള കോട്ടയം രാജകുടുംബത്തിലാണ് 1753 ജനുവരി മൂന്നിന് പഴശ്ശിരാജ ജനിച്ചത്.
ബ്രിട്ടീഷുകാര്ക്കെതിരെ ഇദ്ദേഹം നടത്തിയ വീര പോരാട്ടങ്ങള് കൊണ്ടും വയനാടന് കാടുകളില് ഗറില്ലാ യുദ്ധമുറകളിലൂടെ ബ്രിട്ടീഷുകാര്ക്ക് തിരിച്ചടി കൊടുത്തും പോരാടിയ പഴശ്ശിരാജയെ സ്വാതന്ത്രസമര ചരിത്രങ്ങളില് വീരകേരള സിംഹം എന്നാണ് ചരിത്രകാരന്മാര് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. ബ്രിട്ടീഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിയ്ക്കെതിരെ പ്രസിദ്ധമായ പഴശ്ശി വിപ്ലവം നയിച്ചത് ഇദ്ദേഹമാണ്. നിരവധി തവണ ബ്രിട്ടീഷുകാരുമായി പോരാട്ടം നടത്തിയ മഹാനായ സമരനായകന് 1805 നവംബര് 30 ന് ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യവുമായുണ്ടായ ഏറ്റുമുട്ടലില് വീരചരമം പ്രാപിച്ചു.
മാനന്തവാടിയിലാണ് പഴശ്ശിയുടെ ശവകുടീരം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. സംസ്ഥാന പുരാവസ്തു വകുപ്പ് പഴശ്ശികുടീരം സംരക്ഷിത സ്മാരകമായി പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ചെയ്തു. നിരവധി പേരാണ് ഇവിടെ സന്ദര്ശനത്തിനായി എത്താറുളളത്. പഴശ്ശിയുടെ പേരില് കോഴിക്കോട് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒന്നാണ് പഴശ്ശിരാജ മ്യൂസിയം. മ്യൂറല് പെയ്ന്റിംഗുകള്, പുരാതന ലോഹ ഉപകരണങ്ങള്,നാണയങ്ങള്, ക്ഷേത്ര ശില്പ്പങ്ങള്, താഴികക്കുടങ്ങള് ,കല്ലറകള് തുടങ്ങി മഹാശിലാ നിര്മ്മിതമായ സ്മാരകങ്ങളെല്ലാം തന്നെ ഇവിടെസംരക്ഷിക്കുന്നത് സംസ്ഥാന പുരാവസ്തു വകുപ്പിനു കീഴിലാണ്. മ്യൂസിയത്തോട് ചേര്ന്നുള്ള ആര്ട്ട് ഗാലറിയില് ലോകപ്രശസ്ത ചിത്രകാരനായ ശ്രീ.രാജാരവിവര്മ്മയുടെ ചിത്രങ്ങളും പ്രദര്ശിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.
