ഭാരതീയ സ്വാതന്ത്ര്യസമര ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും രക്തരൂഷിതവും എന്നാൽ ധീരവുമായ ഒരധ്യായമാണ് ജാലിയൻ വാലാബാഗ്. 1919 ഏപ്രിൽ 13-ന് അമൃത്സറിലെ ആ ഇടുങ്ങിയ മൈതാനത്ത് പൊലിഞ്ഞത് നൂറുകണക്കിന് ജീവനുകളായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യത്വത്തിന്റെ അന്ത്യം കുറിക്കാനുള്ള ഇരമ്പലായിരുന്നു. ആ രക്തസാക്ഷിത്വത്തിന് ഒരു നൂറ്റാണ്ടിപ്പുറവും അടങ്ങാത്ത പോരാട്ടവീര്യത്തിന്റെ ഗന്ധമുണ്ട്. ഭാരതീയന്റെ ഹൃദയത്തിൽ ഒരുകാലത്തും മായാത്ത മുറിവാണ് ജാലിയൻ വാലാബാഗ്. എന്നാൽ ആ മുറിവിൽ നിന്ന് ഒഴുകിയ ചോരയ്‌ക്കാണ് നമ്മുടെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ ഗന്ധമുള്ളത്. ഓരോ ഏപ്രിൽ 13 കടന്നുപോകുമ്പോഴും അമൃത്സറിലെ ആ പുണ്യഭൂമി നമ്മോട് മന്ത്രിക്കുന്നത് കേവലം ഒരു ചരിത്രമല്ല, മറിച്ച് വിട്ടുവീഴ്ചയില്ലാത്ത രാഷ്‌ട്രബോധത്തിന്റെയും സമാനതകളില്ലാത്ത ദേശസ്നേഹത്തിന്റെയും ഉജ്ജ്വല ഗാഥയാണ്.
അടിച്ചമർത്തലിന്റെ ആയുധമായ റൗലറ്റ് ആക്ടിനെതിരെ സമാധാനപരമായി പ്രതിഷേധിക്കാനാണ് അന്ന് ജനം ഒത്തുകൂടിയത്. എന്നാൽ, ജനറൽ ഡയർ എന്ന ക്രൂരതയുടെ പര്യായം തന്റെ പട്ടാളക്കാരുമായി ആ മൈതാനത്തിന്റെ ഏക കവാടം അടച്ചുപിടിച്ചു. മുന്നറിയിപ്പില്ലാതെ പെയ്തിറങ്ങിയ വെടിയുണ്ടകൾക്ക് മുന്നിൽ പകച്ചുനിൽക്കാതെ, മാതൃഭൂമിക്ക് വേണ്ടി നെഞ്ചുവിരിച്ചു നിന്നവർ ചരിത്രത്തിന്റെ ഭാഗമായി.
ആ ഇടുങ്ങിയ മതിലുകൾക്കിടയിൽ ചിതറിത്തെറിച്ച രക്തം ഭാരതീയരുടെ സിരകളിൽ പുതിയൊരു വീര്യം പകർന്നു. മരണം തൊട്ടരികിൽ കണ്ടിട്ടും ആ മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ അടങ്ങിയില്ല എന്നത് പോരാട്ടവീര്യത്തിന്റെ ഉത്തമ ഉദാഹരണമാണ്. അവിടെ വീണ ഓരോ തുള്ളി ചോരയും ബ്രിട്ടീഷ് അധിനിവേശത്തിന്റെ അസ്തിവാരമിളക്കുന്ന വിത്തുകളായി മാറി. ജാലിയൻ വാലാബാഗ് കേവലം ഒരു കൂട്ടക്കൊലയല്ല; അത് ഭാരതീയന്റെ സഹനശക്തിയുടെയും ആത്മസമർപ്പണത്തിന്റെയും ഉദാത്തമായ അടയാളമാണ്. വെടിയുണ്ടകളിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടാൻ കിണറ്റിലേക്ക് ചാടിയവരും, ചോരവാർന്ന് മണ്ണിൽ പതിച്ചവരും ഒരുപോലെ സാക്ഷ്യം വഹിച്ചത് അടിമത്വത്തോടുള്ള അടങ്ങാത്ത പകയ്‌ക്കാണ്. ഉദം സിംഗിനെപ്പോലുള്ള വിപ്ലവകാരികളുടെ ഉള്ളിൽ പതിറ്റാണ്ടുകളോളം ജ്വലിച്ച പ്രതികാരാഗ്നിയുടെ ഉറവിടം ആ മൈതാനത്തെ നിശബ്ദമായ നിലവിളികളായിരുന്നു.
ജാലിയൻ വാലാബാഗ് ദിനം ആചരിക്കുമ്പോൾ നമ്മുടെ മനസ്സിൽ ഉദിക്കേണ്ട രാഷ്‌ട്രബോധം കേവലം വൈകാരികമായ ഒന്നല്ല. അത് അറിവോടും ഉത്തരവാദിത്തത്തോടും കൂടിയ ഒന്നായിരിക്കണം. അധികാരം അഹങ്കാരമായി മാറുമ്പോൾ, അതിനെ ചോദ്യം ചെയ്യാനുള്ള ആർജ്ജവം ഓരോ പൗരനും ഉണ്ടാകണം. നിശബ്ദതയേക്കാൾ ഉച്ചത്തിലുള്ള പ്രതിഷേധമാണ് ജനാധിപത്യത്തിന്റെ കാതൽ എന്ന് ആ മൈതാനം നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്നു. അന്ന് ആ മൈതാനത്ത് വീണ ചോരയ്‌ക്ക് ജാതിയോ മതമോ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. ഹിന്ദുവും മുസൽമാനും സിഖുകാരനും ഒരേ മണ്ണിൽ അലിഞ്ഞുചേർന്ന് ഒരു പുണ്യതീർത്ഥമായി മാറിയ ഇടമാണത്. ഭിന്നിപ്പിക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങളെ തോൽപ്പിച്ച് ഐക്യത്തോടെ മുന്നേറുന്നതാണ് യഥാർത്ഥ ദേശസ്നേഹം. നമുക്ക് ഇന്ന് അനുഭവിക്കാൻ കഴിയുന്ന ഓരോ സ്വാതന്ത്ര്യവും ആയിരക്കണക്കിന് മനുഷ്യരുടെ ജീവത്യാഗത്തിന്റെ ഫലമാണെന്ന ബോധ്യം ഓരോ ഭാരതീയന്റെയും ഉള്ളിൽ ഉണ്ടാകണം. ആ സ്വാതന്ത്ര്യത്തെ സംരക്ഷിക്കാൻ നാം എന്നും ജാഗരൂകരായിരിക്കണം.
അമൃത്സറിലെ ആ സ്മാരകത്തിന് മുന്നിൽ നിൽക്കുമ്പോൾ ഇന്നും നമ്മെ പൊള്ളിക്കുന്നത് അവിടത്തെ വെടിയുണ്ടയേറ്റ പാടുകളല്ല, മറിച്ച് ആ രക്തസാക്ഷികൾ നമ്മെ ഏൽപ്പിച്ച വലിയൊരു ഉത്തരവാദിത്തമാണ്. രാഷ്‌ട്രം എന്നാൽ വെറുമൊരു മണ്ണല്ല, അത് നമ്മൾ ഓരോരുത്തരുമാണ്. ജാലിയൻ വാലാബാഗിലെ ഓരോ തുള്ളി ചോരയും നമ്മുടെ ഉള്ളിൽ ജ്വലിക്കുന്ന കനലായി മാറട്ടെ. ആ കനൽ നമ്മുടെ രാജ്യസ്നേഹത്തിന് വെളിച്ചമേകട്ടെ, വരുംതലമുറകൾക്ക് വഴിവിളക്കാകട്ടെ.
ജാലിയൻ വാലാബാഗ് ഒരു സ്മാരകം മാത്രമല്ല, അത് ഓരോ ഭാരതീയന്റെയും ഉള്ളിൽ എരിയുന്ന കെടാത്ത ദീപമാണ്. സ്വാതന്ത്ര്യം എന്നത് വെറുതെ ലഭിച്ചതല്ലെന്നും, അത് ആയിരങ്ങളുടെ രക്തവും കണ്ണീരും കൊണ്ട് എഴുതപ്പെട്ടതാണെന്നും നാം തിരിച്ചറിയണം. ആ ധീരസ്മരണകൾക്ക് മുന്നിൽ പ്രണാമം അർപ്പിക്കുമ്പോൾ, അനീതിക്കെതിരെ പോരാടാനുള്ള വീര്യം നമ്മുടെ സിരകളിലും പടരട്ടെ. “ഇന്നലെകളുടെ ബലിദാനങ്ങൾ നാളെയുടെ കാവലാളുകളാകട്ടെ.”
ജി എം മഹേഷ്
