തമിഴ്നാട്ടിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ശിവ തീര്ത്ഥാടന കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാണ് കാവേരി തീരത്തായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന കൊടുമുടി മകുടേശ്വരക്ഷേത്രം. തമിഴ്നാട്ടിലെ ഈറോഡ് കൊടുമുടി എന്ന സ്ഥലത്താണ് ഈ ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. തിരുപ്പാണ്ടിക്കൊടുമുടി എന്നും ഈ ക്ഷേത്രം അറിയപ്പെടുന്നു. സ്വയംഭൂവായ ശിലവിംഗമാണ് ഇവിടുത്തെ പ്രതിഷ്ഠ. ത്രിമൂര്ത്തികള്ക്കും വെവ്വേറേ ശ്രീകോവിലുകളുള്ള ക്ഷേത്രം കൂടിയാണിത്. ഒറ്റ മതിലകത്തു തന്നെയുള്ള 3 ശ്രീകോവിലുകള് ഇവിടെ കാണാം. സരസ്വതി ദേവിക്കായി പ്രത്യേക ക്ഷേത്രമുണ്ട്. ദേവന്മാരില്, ദക്ഷിണാമൂര്ത്തി, ഹനുമാന്, നവഗ്രഹം എന്നിവരുടെ വിഗ്രഹങ്ങള് ഇടനാഴികളിലാണ് പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നത്. കൊങ്കു പ്രദേശത്തെ ഏറ്റവും പ്രാധാന്യമേറിയ ക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നാണിത്. സര്പ്പങ്ങളുടെ ദോഷകരമായ ഫലങ്ങള് കുറയ്ക്കുന്ന പരിഹാര കേന്ദ്രം കൂടിയാണിത്.
ഐതിഹ്യം അനുസരിച്ച് ഒരിക്കല് ആരാണ് കൂടുതല് ശക്തനാണെന്ന് നിര്ണ്ണയിക്കാന് ശ്രീ മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സര്പ്പമായ ആദിശേഷനും വായുഭഗവാനും തമ്മില് ഒരു മത്സരം നടത്തി, മത്സരം നടത്താന് ഇന്ദ്രന് ചില നിയമങ്ങള് നിര്ദ്ദേശിച്ചു. അവര് മേരു പര്വതത്തെ മധ്യഭാഗത്ത് നിര്ത്തി, അത് ആദിശേഷന് മുറുകെ പിടിച്ചു, ആദിശേഷനെ തള്ളിവിടാന് വായു തന്റെ എല്ലാ ശക്തിയോടെയും കാറ്റ് ഊതി.
തുടര്ന്നുള്ള പോരാട്ടത്തില്, മേരുവിന്റെ കൊടുമുടി (മഗുദം) 5 കഷണങ്ങളായി വിഭജിച്ച് അഞ്ച് വ്യത്യസ്ത സ്ഥലങ്ങളില് വീണു. അതില് വജ്രം വീണ സ്ഥലമാണ് കൊടുമുടി എന്നാണ് വിശ്വാസം. വജ്രം സ്വയംഭൂ ലിംഗമായി മാറുകയും ബാക്കി കല്ലുകള് കുന്നുകള് ആയി മാറുകയും ചെയ്തു.
ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പുണ്യവൃക്ഷം വണ്ണി മരമാണ്. വഹ്നി മരം എന്നും വന്നിമരം എന്നും ഇതറിയപ്പെടുന്നു. സാധാരണയായി അഞ്ചു മീറ്ററില് താഴെ മാത്രം വളരുന്ന ഈ മരം ഇവിടെ വടവൃക്ഷം പോലെയാണ് വളര്ന്നു നില്ക്കുന്നത്. രണ്ടായിരം മുതല് നാലായിരം വര്ഷം വരെ പഴക്കം ഈ മരത്തിനുണ്ട്. ബ്രഹ്മാവിഷ്ണുമഹേശ്വരന്മാരുടെ പൂര്ണ്ണ ചൈതന്യം ഇവിടെയുണ്ട് എന്നാണ് വിശ്വാസം.
ഇതിന്റെ ഇല ഒരു കലത്തില് വെള്ളത്തില് മുക്കിയാല്, വെള്ളം വര്ഷങ്ങളോളം അതിന്റെ പരിശുദ്ധി നിലനിര്ത്തുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഏപ്രില്-മെയ് മാസങ്ങളില് 11 ദിവസം നടക്കുന്ന ചിത്തിരായ് തിരുനാള് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ഉത്സവമാണ്. ജൂലൈ-ഓഗസ്റ്റ് മാസങ്ങളിലെ ‘ആടി പെറുക്കു’ ദിനത്തിലും ഭക്തര് ധാരാളം വരുന്നുണ്ട്. അമാവാസി, പൗര്ണ്ണമി, പ്രദോഷം, ദിവസങ്ങളില് പ്രത്യേക പൂജകള് ഈ ക്ഷേത്രത്തില് നടത്തുന്നു. രാവിലെ 06.00 മുതല് ഉച്ചയ്ക്ക് 12.00 വരെയും വൈകുന്നേരം 04.00 മുതല് 09.00 വരെയും ആണ് കൊടുമുടി മകുടേശ്വരക്ഷേത്രം പൂജാ സമയം.
