കാഞ്ചൻ ജംഗയ്ക്കു ശേഷം ഭാരതത്തിലെ ഏറ്റവും ഉയരമുള്ള പർവ്വതമാണ് , നേപ്പാളിന്റെയും ഭാരതത്തിന്റെയും അതിരിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന നന്ദ ദേവി . ലോകത്തിലെ ഉയരം കൂടിയ പർവ്വതങ്ങളിൽ ഇരുപത്തി മൂന്നാം സ്ഥാനമാണ് നന്ദ ദേവിക്കുള്ളത് . “ആനന്ദം നൽകുന്ന ദേവി ” എന്നർത്ഥമുള്ള നന്ദ ദേവി ഗർവാൾ ഹിമാലയത്തിന്റെ ഭാഗവും , ഹിമാലയത്തിന്റെ രക്ഷാധികാരി ദേവതയായിട്ടുമാണ് കരുതി പോരുന്നത് .
ഉത്തരാഖണ്ഡിലെ ചമോലി ജില്ലയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന നന്ദ ദേവിയുടെ പടിഞ്ഞാറു ഭാഗത്ത് റിഷിഗംഗ താഴ്വരയും കിഴക്ക് ഭാഗത്ത് ഗോരിഗംഗ താഴ്വരയുമാണ് . ഭാരതത്തിന്റെ പുരാണങ്ങളിലും നാടോടിക്കഥകളിലും നന്ദ ദേവിയെ ഹിമാലയത്തിന്റെ പുത്രിയായിട്ടാണ് വർണ്ണിച്ചിരിക്കുന്നത് . നന്ദാദേവിക്ക് ചുറ്റും പർവ്വതങ്ങളുടെ ഒരു വട്ടം തന്നെയുണ്ട് , ആ ഭാഗമെല്ലാം തന്നെ നന്ദാദേവി നാഷണൽ പാർക്കായിട്ടാണ് സംരക്ഷിച്ചു പോരുന്നത് . 1988 ൽ യുനെസ്കോ നന്ദാദേവിയെ ലോക പൈതൃക സ്ഥലങ്ങളിൽ ഒന്നായി രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട് .
നന്ദ സുനന്ദ ദേവതകളുടെ കൊടിമുടിയായി കരുതപ്പെടുന്ന നന്ദാദേവിയെക്കുറിച്ചു ഭാഗവതത്തിൽ പരാമർശിച്ചിട്ടുണ്ട് . അൻപതു വർഷത്തെ കഠിനമായ പരിശ്രമത്തിന് ശേഷമാണ് നന്ദ ദേവിയുടെ വന്യജീവി സങ്കേതത്തിലേക്ക് എത്തിപ്പെടാനുള്ള ഒരു മാർഗം കണ്ടെത്താനായത് . സുരക്ഷിതമായി സഞ്ചരിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ള ആഴമുള്ളതും ഇടുങ്ങിയതുമായ മലയിടുക്കുകളാണ് നന്ദ ദേവിയിലേക്കു എത്താനുള്ള മാർഗ്ഗത്തിന് തടസ്സം സൃഷ്ടിക്കുന്നത് .
ഹഗ് റട്ലെഡ്ജ് എന്ന പരവതാരോഹകൻ 1930 കളിൽ , നന്ദ ദേവിയുടെ അടുത്തെത്താൻ മൂന്ന് പ്രാവശ്യം ശ്രമിക്കുകയും പരാജയപ്പെടുകയും ചെയ്തു . അദ്ദേഹം ഇങ്ങിനെ കുറിക്കുകയുണ്ടായി “നന്ദ ദേവി തന്റെ അടുക്കലേക്കു ചെല്ലാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവരുടെ കഴിവിനും സഹിഷ്ണുതക്കും മേലെ പരീക്ഷണം നടത്തുന്നു “. 1936 ൽ ഒരു ബ്രിട്ടീഷ് അമേരിക്കൻ പര്യവേഷകർ ആണ് ആദ്യമായി നന്ദ ദേവിയിൽ എത്താനുള്ള മാർഗ്ഗം കണ്ടുപിടിച്ചത് . ഭാരതത്തിലെ പലരും പരീക്ഷണം നടത്തിയെങ്കിലും വിജയിക്കാനായത് 1964 ൽ എൻ കുമാർ നയിച്ച സംഘത്തിനായിരുന്നു .
നന്ദ ദേവി മലകയറ്റം നടത്തുന്നവർക്കായി തുറന്നു കൊടുത്തെങ്കിലും ചൂഷണം മൂലം പലവട്ടം അടച്ചിടേണ്ടതായി വന്നിട്ടുണ്ട് . ഇക്കോ ടൂറിസത്തിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കായി 2001 ൽ നന്ദ ദേവി പരിമിതമായ രീതിയിൽ തുറന്നു കൊടുക്കപെട്ടു . വർഷത്തിൽ അഞ്ഞൂറ് മലകയറ്റക്കാർക്കു മാത്രമേ നന്ദ ദേവിയിലേക്ക് ഇപ്പോൾ പ്രവേശനം ഉള്ളൂ.
