ഭരണരംഗത്ത് 25 വർഷങ്ങൾ; ഗുജറാത്ത് മുഖ്യമന്ത്രിയിൽ നിന്ന് രാജ്യത്തിന്റെ പ്രധാനമന്ത്രിയിലേക്ക് നരേന്ദ്ര മോദിയുടെ അപൂർവ യാത്ര, വികസനവും ജനസേവനവും മുന്നോട്ട്

ന്യൂഡൽഹി: ഗുജറാത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിക്കസേരയിൽ നിന്ന് ഇന്ത്യയുടെ പ്രധാനമന്ത്രിപദത്തിലേക്ക്. അവിടെ നിന്ന് ആഗോള വേദിയിൽ ഇന്ത്യയുടെ ശബ്ദമായി മാറിയ ഭരണയാത്ര. നരേന്ദ്ര മോദി ഭരണരംഗത്ത് 25 വർഷം പൂർത്തിയാക്കുമ്പോൾ, ഇന്ത്യൻ രാഷ്‌ട്രീയത്തിലും ഭരണസംവിധാനത്തിലും നിർണായക അധ്യായമായി മാറുകയാണ് ഈ കാൽനൂറ്റാണ്ട്.

2001 ഒക്ടോബർ 7-ന് ഗുജറാത്ത് മുഖ്യമന്ത്രിയായി സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്താണ് മോദി ഭരണരംഗത്തേക്ക് നേരിട്ട് പ്രവേശിക്കുന്നത്. 2026 ഒക്ടോബർ 7ന് ഈ യാത്ര 25 വർഷം പൂർത്തിയാക്കി. തുടർച്ചയായി കാൽനൂറ്റാണ്ട് സർക്കാർ തലവനായിരുന്ന അപൂർവ റെക്കോർഡാണ് ഇതോടെ മോദി സ്വന്തമാക്കുന്നത്. പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ 25 വർഷത്തെ തുടർച്ചയായ ഭരണനേതൃത്വത്തെ അഭിനന്ദിച്ച് കേന്ദ്രമന്ത്രിസഭയും പ്രമേയം പാസാക്കി.

ഗുജറാത്തിൽ ആരംഭിച്ച ഈ യാത്ര പിന്നീട് രാജ്യത്തിന്റെ ഭരണനേതൃത്വത്തിലേക്കും അവിടെനിന്ന് ഇന്ത്യയുടെ ആഗോള സ്വാധീനം ശക്തിപ്പെടുത്തുന്ന വലിയ ദൗത്യത്തിലേക്കുമാണ് വളർന്നത്.

ഭൂകമ്പത്തിൽ തകർന്ന ഗുജറാത്തിൽ നിന്ന് വികസനത്തിന്റെ പുതിയ മാതൃകയിലേക്ക്

2001ൽ മോദി ഗുജറാത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രിയാകുമ്പോൾ സംസ്ഥാനം കച്ച് ഭൂകമ്പത്തിന്റെ ആഘാതത്തിൽ നിന്ന് കരകയറുകയായിരുന്നു. ഭൂകമ്പ പുനർനിർമാണത്തോടൊപ്പം ജലസംരക്ഷണം, ജലസേചനം, അടിസ്ഥാനസൗകര്യ വികസനം തുടങ്ങിയ മേഖലകൾക്ക് ഭരണകൂടം ഊന്നൽ നൽകി.

ചെക്ക് ഡാമുകളുടെ വ്യാപനം, നർമദ കനാൽ ശൃംഖലയുടെ വികസനം, ഗ്രാമീണ വൈദ്യുതി ലഭ്യത ഉറപ്പാക്കാൻ ജ്യോതിഗ്രാം യോജന, വ്യവസായ-നിക്ഷേപ മേഖലയിൽ പുതിയ അവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കൽ എന്നിവ ഗുജറാത്തിന്റെ വികസനയാത്രയ്‌ക്ക് വേഗം കൂട്ടി.

നിക്ഷേപകരെ ആകർഷിക്കുന്നതിനായി വൈബ്രന്റ് ഗുജറാത്ത് ഗ്ലോബൽ സമ്മിറ്റ് ആരംഭിച്ചതും ഈ കാലഘട്ടത്തിലാണ്. മുന്ദ്ര, ഹസീറ, പിപാവാവ് തുടങ്ങിയ തുറമുഖങ്ങളുടെ വികസനവും സംസ്ഥാനത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനസൗകര്യ ശേഷി വർധിപ്പിക്കുന്നതിൽ നിർണായകമായി.

2003ൽ സംസ്ഥാന ദുരന്തനിവാരണ നിയമം കൊണ്ടുവന്നതും ഭരണപരമായ സ്ഥാപനശേഷി ശക്തിപ്പെടുത്താനുള്ള നീക്കങ്ങളുടെ ഭാഗമായിരുന്നു.

2002ലെ നിയമസഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ബിജെപി വിജയിച്ചതോടെ മോദി ഗുജറാത്തിൽ തുടർന്നു. 2014 വരെ 12 വർഷത്തിലേറെ അദ്ദേഹം ഗുജറാത്ത് മുഖ്യമന്ത്രിയായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.

ഗുജറാത്തിലെ ഈ കാലഘട്ടത്തിലാണ് ‘ഗുജറാത്ത് മോഡൽ’ എന്ന പ്രയോഗം ദേശീയ രാഷ്‌ട്രീയത്തിൽ ശക്തമായി ഉയർന്നത്. അടിസ്ഥാനസൗകര്യം, വ്യവസായ നിക്ഷേപം, ജലസേചനം, ഭരണത്തിലെ വേഗത, തീരുമാനമെടുക്കൽ തുടങ്ങിയ മേഖലകളിലെ ഊന്നലായിരുന്നു ഇതിന്റെ പ്രധാന സവിശേഷതകൾ.

ഗാന്ധിനഗറിൽ നിന്ന് ഡൽഹിയിലേക്ക്; ദേശീയ നേതൃത്വത്തിലേക്ക്

സംഘടനാ പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ വളർന്ന മോദിയുടെ രാഷ്‌ട്രീയ യാത്ര ഗുജറാത്തിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങിയില്ല. 1995ൽ ബിജെപി ദേശീയ സെക്രട്ടറിയായി ഡൽഹിയിലെത്തിയ അദ്ദേഹം വിവിധ ഉത്തരേന്ത്യൻ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ സംഘടനാ ചുമതലകൾ വഹിച്ചു. 1998ൽ ദേശീയ ജനറൽ സെക്രട്ടറി (ഓർഗനൈസേഷൻ) പദവിയിലേക്കും ഉയർന്നു.

2014ലെ ലോക്‌സഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ബിജെപി 282 സീറ്റുകൾ നേടി അധികാരത്തിലെത്തി. 1984ന് ശേഷം ആദ്യമായി ഒരു ഒറ്റക്കക്ഷിക്ക് ലോക്‌സഭയിൽ കേവലഭൂരിപക്ഷം ലഭിച്ച തെരഞ്ഞെടുപ്പായിരുന്നു അത്.

ഗുജറാത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിസ്ഥാനത്ത് നിന്ന് രാജ്യത്തിന്റെ പ്രധാനമന്ത്രിപദത്തിലേക്കുള്ള മോദിയുടെ മാറ്റം ഇതോടെ യാഥാർഥ്യമായി.

മൂന്ന് ഊഴങ്ങൾ; ഭരണത്തിന്റെ ദേശീയ വ്യാപനം

2014ൽ പ്രധാനമന്ത്രിയായ മോദി 2019ൽ രണ്ടാം തവണയും ജനവിധി നേടി. 2024ൽ സഖ്യകക്ഷികളുടെ പിന്തുണയോടെ മൂന്നാം തവണയും പ്രധാനമന്ത്രിയായി അധികാരമേറ്റു.

ഗുജറാത്തിൽ പരീക്ഷിച്ച ഭരണപരവും വികസനപരവുമായ നിരവധി ആശയങ്ങൾ ദേശീയ തലത്തിലേക്ക് വ്യാപിപ്പിക്കുന്നതിനാണ് ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ ഊന്നൽ ലഭിച്ചത്.

2017ൽ ചരക്ക് സേവന നികുതി അഥവാ GST നടപ്പിലാക്കിയതോടെ രാജ്യത്തെ വിവിധ പരോക്ഷ നികുതികളെ പൊതുവായ ദേശീയ ചട്ടക്കൂടിലേക്ക് കൊണ്ടുവരാനുള്ള വലിയ പരിഷ്കാരം നടന്നു.

കോർപ്പറേറ്റ് മേഖലയിലെ പാപ്പരത്ത പരിഹാരത്തിനായി Insolvency and Bankruptcy Code (IBC) നടപ്പിലാക്കി. ബാങ്കിങ് മേഖലയിലെ മോശം വായ്പകൾ തിരിച്ചറിയുന്നതിനും പുനഃസംഘടിപ്പിക്കുന്നതിനുമുള്ള നടപടികൾക്കും ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ ഊന്നൽ ലഭിച്ചു.

ഡിജിറ്റൽ ഇന്ത്യയുടെ വേഗത

മോദി ഭരണത്തിന്റെ മറ്റൊരു പ്രധാന സവിശേഷതയായി മാറിയത് സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ വ്യാപക ഉപയോഗമാണ്.

UPI അധിഷ്ഠിത ഡിജിറ്റൽ ഇടപാടുകൾ, ഡിജിറ്റൽ തിരിച്ചറിയൽ സംവിധാനങ്ങൾ, Direct Benefit Transfer തുടങ്ങിയവ പൊതുസേവന വിതരണത്തിൽ വലിയ മാറ്റങ്ങൾക്ക് വഴിയൊരുക്കി.

സർക്കാർ ആനുകൂല്യങ്ങൾ നേരിട്ട് ഗുണഭോക്താക്കളിലേക്ക് എത്തിക്കുന്ന സംവിധാനങ്ങൾ കൂടുതൽ വ്യാപകമായി. ഡിജിറ്റൽ ഇടപാടുകളുടെ വളർച്ച ഇന്ത്യയുടെ പേയ്‌മെന്റ് സംവിധാനത്തെ തന്നെ മാറ്റിമറിച്ച ഘട്ടമായി ഇത് മാറി.

സാങ്കേതികവിദ്യയും ഭരണവും ഒരുമിക്കുന്ന ഡിജിറ്റൽ ഗവേണൻസ് മോദി കാലഘട്ടത്തിന്റെ പ്രധാന അടയാളങ്ങളിലൊന്നായി മാറിയെന്നാണ് വിവിധ അന്താരാഷ്‌ട്ര വിലയിരുത്തലുകളും ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നത്.

കോവിഡ് കാലത്ത് വാക്സിനേഷൻ മുതൽ ആത്മനിർഭർ ഭാരതിലേക്ക്

ലോകത്തെ തന്നെ പിടിച്ചുകുലുക്കിയ കോവിഡ് മഹാമാരിക്കാലത്തും വലിയ തോതിലുള്ള വാക്സിനേഷൻ ദൗത്യത്തിന് ഇന്ത്യ നേതൃത്വം നൽകി.

അതോടൊപ്പം ആഭ്യന്തര ഉൽപ്പാദന ശേഷി ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനായി ‘ആത്മനിർഭർ ഭാരത്’ എന്ന ആശയം മുന്നോട്ടുവന്നു. നിർമ്മാണം, സാങ്കേതികവിദ്യ, പ്രതിരോധ ഉൽപ്പാദനം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ രാജ്യത്തിന്റെ ആഭ്യന്തര ശേഷി വർധിപ്പിക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങൾക്കും ഇതിലൂടെ ഊന്നൽ ലഭിച്ചു.

വികസനവും സാമൂഹിക സുരക്ഷയും ഒരുമിച്ച് മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുപോകാനുള്ള സമീപനമാണ് ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ കേന്ദ്രസർക്കാരിന്റെ നയങ്ങളിൽ പ്രകടമായത്.

ദാരിദ്ര്യത്തിൽ നിന്ന് അടിസ്ഥാനസൗകര്യ വികസനത്തിലേക്ക്

ഇന്ത്യയുടെ വികസനയാത്രയിൽ കഴിഞ്ഞ വർഷങ്ങളിൽ ഉണ്ടായ മാറ്റങ്ങളെക്കുറിച്ച് ലോകബാങ്കിന്റെ പുതിയ കണക്കുകളും ശ്രദ്ധേയമാണ്. ലോകബാങ്കിന്റെ പുതുക്കിയ കണക്കുപ്രകാരം, അന്താരാഷ്‌ട്ര അതിദാരിദ്ര്യരേഖ ഉപയോഗിച്ചുള്ള കണക്കിൽ ഇന്ത്യയിലെ അതിദാരിദ്ര്യം 2011-12ലെ 16.2 ശതമാനത്തിൽ നിന്ന് 2022-23ൽ 2.3 ശതമാനമായി കുറഞ്ഞു. അതോടൊപ്പം അടിസ്ഥാനസൗകര്യങ്ങളിലും അടിസ്ഥാന സേവനങ്ങളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനത്തിലും ഗണ്യമായ പുരോഗതിയുണ്ടായതായി ലോകബാങ്ക് പറയുന്നു.

ഇന്ത്യയുടെ സാമ്പത്തിക വളർച്ചയും ആഗോള ശ്രദ്ധ നേടുന്നുണ്ട്. 2026ൽ ഇന്ത്യയെ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വേഗത്തിൽ വളരുന്ന പ്രധാന സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ എന്നാണ് അന്താരാഷ്‌ട്ര നാണയനിധി വിശേഷിപ്പിച്ചത്.

ഇന്ത്യയുടെ ശബ്ദം ലോകവേദിയിൽ

മോദിയുടെ 25 വർഷത്തെ ഭരണയാത്ര ആഭ്യന്തര ഭരണത്തിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നതല്ല. കഴിഞ്ഞ ഒരു ദശാബ്ദത്തിലേറെ കാലത്ത് ഇന്ത്യയുടെ വിദേശനയത്തിന് കൂടുതൽ ദൃശ്യമായ ആഗോള സാന്നിധ്യം കൈവന്നു.

വലിയ ആഗോള ശക്തികളുമായുള്ള ബന്ധം ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനൊപ്പം Global South രാജ്യങ്ങളുടെ ശബ്ദമായി ഇന്ത്യയെ ഉയർത്താനുള്ള ശ്രമങ്ങൾക്കും പ്രാധാന്യം ലഭിച്ചു.

നേരിട്ടുള്ള ജനസമ്പർക്കമാണ് മോദിയുടെ രാഷ്‌ട്രീയ ശൈലിയുടെ മറ്റൊരു പ്രത്യേകത. വൻ പൊതുയോഗങ്ങൾ, സാമൂഹിക മാധ്യമങ്ങൾ, ‘മൻ കി ബാത്’ പോലുള്ള റേഡിയോ പരിപാടികൾ എന്നിവയിലൂടെ അദ്ദേഹം നേരിട്ട് ജനങ്ങളിലേക്ക് എത്തി.

ഭരണനടപടികൾ പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതിനപ്പുറം അവയുടെ നടപ്പാക്കലിനും അളക്കാവുന്ന ഫലങ്ങൾക്കും ഊന്നൽ നൽകുന്ന delivery-driven governance സമീപനവും മോദി ഭരണത്തിന്റെ സവിശേഷതയായി മാറി.

25 വർഷം; ഗുജറാത്തിൽ നിന്ന് വികസിത ഭാരതത്തിലേക്ക്

2001 ഒക്ടോബർ 7ന് ഗുജറാത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രിയായി ആരംഭിച്ച യാത്ര 2014ൽ ഇന്ത്യയുടെ പ്രധാനമന്ത്രിപദത്തിലെത്തി. ഇന്ന് അതേ യാത്ര ഭരണരംഗത്തെ കാൽനൂറ്റാണ്ട് പൂർത്തിയാക്കുകയാണ്.

ഗുജറാത്തിലെ പുനർനിർമാണം, ജലസേചനം, വൈദ്യുതി, അടിസ്ഥാനസൗകര്യം, വ്യവസായ നിക്ഷേപം എന്നിവയിൽ നിന്നാരംഭിച്ച സമീപനം GST, IBC, ഡിജിറ്റൽ ഇന്ത്യ, UPI, Direct Benefit Transfer, ആത്മനിർഭർ ഭാരത് തുടങ്ങിയ ദേശീയ പദ്ധതികളിലേക്കും വ്യാപിച്ചു.

ജനങ്ങളോടുള്ള ബന്ധം, ഭരണത്തിലെ വേഗത, സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ ഉപയോഗം, അടിസ്ഥാനസൗകര്യ വികസനം, സാമ്പത്തിക പരിഷ്കാരങ്ങൾ, ആഗോള വേദിയിലെ ഇന്ത്യയുടെ കൂടുതൽ ദൃശ്യമായ സാന്നിധ്യം—25 വർഷത്തെ ഈ യാത്രയിൽ മോദി കാലഘട്ടത്തിന്റെ നിരവധി അടയാളങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ടു.

ഒരു സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രിയായി തുടങ്ങിയ യാത്ര ഇന്ന് വികസിത ഭാരതം എന്ന ലക്ഷ്യത്തിലേക്ക് രാജ്യത്തെ നയിക്കുന്ന പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ ദൗത്യമായി തുടരുകയാണ്. 25 വർഷം പൂർത്തിയാക്കിയ ഈ ഘട്ടത്തിൽ, ഗുജറാത്തിൽ തെളിഞ്ഞ വികസനത്തിന്റെ ആശയം രാജ്യവ്യാപകമായി കൂടുതൽ വിപുലീകരിച്ച് മുന്നോട്ടുപോകുക എന്നതാണ് മോദി തന്നെ ആവർത്തിച്ച് വ്യക്തമാക്കുന്ന ലക്ഷ്യം.