സെൻട്രൽ വിസ്ത പുനർവികസന പദ്ധതിക്ക് കീഴിൽ അതിമോഹമായ നവീകരിച്ച വിജയ് ചൗക്ക് മുതൽ ഇന്ത്യാ ഗേറ്റ് വരെയുള്ള മുഴുവൻ പാതയും പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദി ഇന്ന് രാജ്യത്തിന് സമർപ്പിക്കും. പദ്ധതിയുടെ കീഴിൽ ആകെ 19 ഏക്കർ കനാൽ പ്രദേശം നവീകരിച്ചു. കനാലിന് കുറുകെ 16 പാലങ്ങുണ്ട്. രണ്ട് കനാലുകളിൽ ബോട്ടിംഗ് അനുവദിക്കും. അതിൽ ഒന്ന് കൃഷിഭവന് സമീപവും മറ്റൊന്ന് വാണിജ്യഭവന് ചുറ്റുമുള്ളതുമാണ്.
രാജ്പഥിനോട് ചേർന്ന് 3.90 ലക്ഷം ചതുരശ്ര മീറ്റർ വിസ്തൃതിയുള്ള പ്രദേശത്തിന് ചുറ്റും ഹരിതാഭമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. നേരത്തെ നിലത്തുണ്ടായിരുന്ന ബജ്രി മണലിന് പകരമായി 15.5 കിലോമീറ്റർ വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന സ്ഥലത്ത് ചുവന്ന ഗ്രാനൈറ്റ് നടപ്പാതകൾ സൃഷ്ടിച്ചു. 1,125 വാഹനങ്ങൾ പാർക്ക് ചെയ്യാനുള്ള സ്ഥലമാണ് മുഴുവൻ ഭാഗത്തും ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നത്. ഇന്ത്യാ ഗേറ്റിന് സമീപം 35 ബസുകൾ പാർക്ക് ചെയ്യാനുള്ള സൗകര്യം ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. എഴുപത്തിനാല് ചരിത്രപ്രധാനമായ ലൈറ്റ് തൂണുകളും എല്ലത്തിനും ചെയിൻ ലിങ്കുകളും പുനഃസ്ഥാപിച്ചു. 900ലധികം പുതിയ ലൈറ്റ് പോസ്റ്റുകൾ സ്ഥാപിച്ചു.
പരിസരത്തിന്റെ സ്വഭാവം നിലനിർത്താൻ കോൺക്രീറ്റ് ബൊള്ളാർഡുകൾക്ക് പകരം 1,000-ലധികം വെള്ള മണൽക്കല്ലുകൾ ഉപയോഗിച്ചു. രാജ്യത്തിന്റെ ഭരണസിരാകേന്ദ്രമായ സെൻട്രൽ വിസ്റ്റയുടെ പുനർവികസന പദ്ധതി പ്രകാരം ത്രികോണ ആകൃതിയിലുളള പുതിയ പാർലമെന്റ് കെട്ടിടം, ഒരു കോമൺ സെൻട്രൽ സെക്രട്ടേറിയറ്റ്, മൂന്ന് കിലോമീറ്റർ രാജ്പഥിന്റെ നവീകരണം, പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ പുതിയ വസതിയും ഓഫീസും, ഉപരാഷ്‌ട്രപതിയുടെ എൻക്ലേവ് എന്നിവയാണ് വിഭാവനം ചെയ്യുന്നത്.
കർത്തവ്യപഥിൽ 987 കോൺക്രീറ്റ് ബോൾഡുകളാണ് സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നത്. നേരത്തെയുണ്ടായിരുന്ന 1,490 മാൻഹോളുകൾ മാറ്റി ആധുനിക രീതിയിലുളളവ സ്ഥാപിച്ചു. രാഷ്‌ട്രപതി ഭവനും ഇന്ത്യാ ഗേറ്റിനുമിടയിലുള്ള പൂന്തോട്ടങ്ങളിലും രാജ്പഥിലും ഉൾപ്പെടെ 900-ലധികം ലൈറ്റ് തൂണുകൾ ഉണ്ട്, സെൻട്രൽ വിസ്തയെ മുഴുവൻ സമയവും കാൽനടയാത്രക്കാർക്ക് അനുയോജ്യമാക്കാൻ ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ള നീക്കമാണിത്. 422 ചുവന്ന ഗ്രാനൈറ്റ് ബെഞ്ചുകളുള്ള മുഴുവൻ നീളത്തിലും നാല് കാൽനട അണ്ടർപാസുകൾ നിർമ്മിച്ചപ്പോൾ എട്ട് അമെനിറ്റി ബ്ലോക്കുകൾ നിർമ്മിച്ചു. രാജ്പഥിൽ, 1,10,457 ചതുരശ്ര മീറ്ററിൽ പരന്നുകിടക്കുന്ന പുതിയ ചുവന്ന ഗ്രാനൈറ്റ് നടപ്പാതകൾ സൃഷ്ടിച്ചു. മുമ്പ് നിലത്തുണ്ടായിരുന്ന ബജ്രി മണലിന് പകരമാണിത്.
നഗരത്തിലെ ഏറ്റവും ജനപ്രിയമായ പൊതു ഇടമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന, പുനർവികസിപ്പിച്ച സ്‌ട്രെച്ചിൽ 1.1 ലക്ഷം ചതുരശ്ര മീറ്റർ ചുറ്റളവിൽ പച്ചപ്പ് നിറഞ്ഞ ചുവന്ന ഗ്രാനൈറ്റ് നടപ്പാതകൾ, രാജ്പഥിൽ 133-ലധികം ലൈറ്റ് തൂണുകൾ, 4,087 മരങ്ങൾ, 114 ആധുനിക സൈനേജുകൾ, സ്റ്റെപ്പ് ഗാർഡനുകൾ എന്നിവയുണ്ട്. 20,000 കോടി രൂപയോളം ചെലവിലാണ് ഈ പദ്ധതി നടപ്പാക്കുന്നത്.
സെൻട്രൽ വിസ്റ്റ അവന്യൂ അവന്യൂവിനെ നവീകരിക്കുകയും പൈതൃക മൂല്യമുള്ള ഘടകങ്ങൾ പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. എഴുപത്തിനാല് ചരിത്രപ്രധാനമായ ലൈറ്റ് പോളുകളും എല്ലാ ചെയിൻ ലിങ്കുകളും പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയും നവീകരിക്കുകയും സൈറ്റിൽ വീണ്ടും ഇൻസ്റ്റാൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. രാജ്പഥിനും ഇന്ത്യാഗെയ്റ്റിനും കുറുകെ പുൽത്തകിടികളും 16.5 കിലോമീറ്റർ കാൽനട നടപ്പാതകൾ തയ്യാറാക്കിയിട്ടുണ്ട.
400-ലധികം ബെഞ്ചുകൾ, 150-ലധികം ഡസ്റ്റ്ബിന്നുകൾ, 650-ലധികം പുതിയ സൈനേജുകൾ എന്നിവ ചേർത്തു. കനാലുകൾക്ക് മുകളിലൂടെ പതിനാറ് സ്ഥിരം പാലങ്ങൾ നിർമ്മിച്ചു. കനാലുകൾക്കപ്പുറമുള്ള സ്ഥലം പൊതുജനങ്ങൾക്ക് ഉപയോഗിക്കാനാകും. ഈ സ്ഥലത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം ബസുകൾ, ഇരുചക്ര വാഹനങ്ങൾ, കാറുകൾ, ആപ്പ് അധിഷ്ഠിത ടാക്‌സികൾ, ഓട്ടോ റിക്ഷകൾ എന്നിവയ്‌ക്കുള്ള പാർക്കിംഗായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരിക്കുന്നു. മൊത്തം കനാൽ വിസ്തൃതിയിൽ പത്തൊൻപത് ഏക്കർ നവീകരിച്ച് ബലപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.
എയറേറ്ററുകൾ പോലുള്ള ആവശ്യമായ അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ കനാലുകളിൽ സജ്ജീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. നീരൊഴുക്ക് തടയുന്നതിനായി കനാൽ ഭിത്തികൾ ദൃഢവും മോടിയുള്ളതുമായ വസ്തുക്കൾ ഉപയോഗിച്ച് ഉറപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. നൂറ്റിഒന്നേക്കർ പുൽത്തകിടിയിൽ അവയുടെ സ്ഥാനത്തിന് അനുയോജ്യമായ വിവിധ ഇനം പുല്ലുകൾ നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. വെള്ളം കെട്ടിക്കിടക്കുന്നത് മൂലമുണ്ടാകുന്ന കേടുപാടുകൾ കുറയ്‌ക്കുന്നതിന് ശരിയായ ചരിവുകളും ഡ്രെയിനേജ് ചാനലുകളും സംയോജിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു.
യഥാർത്ഥ ജാമുൻ മരങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. നിലവിലുള്ള എല്ലാ മരങ്ങളും സർവേ നടത്തി കാറ്റലോഗ് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. അവന്യൂവിനോട് ചേർന്നുള്ള എട്ട് വ്യത്യസ്ത സ്ഥലങ്ങളിൽ ടോയ്ലറ്റുകൾ, വെൻഡിംഗ് കിയോസ്‌കുകൾ, കുടിവെള്ള ജലധാരകൾ എന്നിവയുള്ള എട്ട് സൗകര്യ ബ്ലോക്കുകൾ സജ്ജമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. സ്ത്രീകൾക്ക് 64 ടോയ്ലറ്റുകളും 32 പുരുഷ ടോയ്ലറ്റുകളും നിർമ്മിച്ചിട്ടുണ്ട്.
വാഹന ഗതാഗതത്തെ കാൽനടയാത്രയിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കാൻ തിരക്കേറിയ ജംഗ്ഷനുകളിൽ നാല് പുതിയ കാൽനട അണ്ടർപാസുകൾ നിർമ്മിച്ചു. ഇത് തെരുവിനെ സുരക്ഷിതമാക്കുന്നു. എല്ലാ ബ്ലോക്കുകളിലും അണ്ടർപാസുകളിലും കുട്ടികൾക്കും വിഭിന്നശേഷിയുളളവർക്കും സുരക്ഷിതമായ ഉപയോഗത്തിന് അനുയോജ്യമായ ഉയരത്തിൽ റെയിലിംഗുകളുള്ള റാമ്പുകൾ ഉണ്ട്. ഇന്ത്യാ ഗേറ്റ് പരിസരത്ത് സ്റ്റെപ്പ്ഡ് പ്ലാസകൾ സൃഷ്ടിച്ചിട്ടുണ്ട്.
