ന്യൂഡൽഹി: പതിറ്റാണ്ടുകൾക്ക് മുമ്പ് ഗംഗയുടെ മധ്യ-ഉപരി മേഖലകളിൽ നിന്ന് ഏതാണ്ട് അപ്രത്യക്ഷമായെന്ന് കരുതപ്പെട്ടിരുന്ന ഹിൽസ മത്സ്യത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം വീണ്ടും രേഖപ്പെടുത്തി. ഉത്തർപ്രദേശിലെ ഗാസിപൂരിൽ ഗംഗാനദിയിൽ നിന്ന് രണ്ട് ഹിൽസ മത്സ്യങ്ങളെ കണ്ടെത്തിയതാണ് നദിയുടെ ജൈവവൈവിധ്യ സംരക്ഷണ രംഗത്ത് പുതിയ പ്രതീക്ഷയ്ക്ക് വഴിതുറന്നിരിക്കുന്നത്. കേന്ദ്ര ഇൻലാൻഡ് ഫിഷറീസ് റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിലെയും നമാമി ഗംഗേ പദ്ധതിയിലെയും ശാസ്ത്രജ്ഞരാണ് കണ്ടെത്തൽ സ്ഥിരീകരിച്ചത്.
നാഷണൽ മിഷൻ ഫോർ ക്ലീൻ ഗംഗയുടെ കണക്കുകൾ പ്രകാരം കണ്ടെത്തിയ രണ്ട് ഹിൽസ മാതൃകകളുടെയും സംയോജിത ഭാരം 740 ഗ്രാം ആണ്. ഗംഗയുടെ ജൈവവൈവിധ്യം പുനഃസ്ഥാപിക്കുന്നതിൽ ഇത് സുപ്രധാന നേട്ടമാണെന്നാണ് എൻഎംസിജി വിലയിരുത്തുന്നത്. ചരിത്രപരമായി ഗംഗയിലൂടെ മുകളിലേക്ക് സഞ്ചരിച്ച് പ്രയാഗ്രാജ് വരെ എത്തിയിരുന്ന മത്സ്യമാണ് ഹിൽസ. അതിനാൽ ഗാസിപൂർ മേഖലയിൽ വീണ്ടും ഹിൽസയുടെ സാന്നിധ്യം രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത് ശാസ്ത്രജ്ഞർ ഏറെ പ്രാധാന്യത്തോടെയാണ് കാണുന്നത്.
കടലിൽ ജീവിക്കുകയും പ്രജനനത്തിനായി നദിയിലൂടെ മുകളിലേക്ക് സഞ്ചരിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ദേശാടന മത്സ്യമാണ് ഹിൽസ. നദിയിൽ മതിയായ ജലപ്രവാഹവും ലയിച്ചുചേർന്ന ഓക്സിജന്റെ അളവും അനുകൂലമായ താപനിലയും ഉണ്ടായാൽ മാത്രമാണ് ഇവയ്ക്ക് സുഗമമായി ജീവിക്കാനും പ്രജനനത്തിനായി സഞ്ചരിക്കാനും കഴിയുക.
എന്നാൽ കഴിഞ്ഞ ഏതാനും പതിറ്റാണ്ടുകളിൽ ഗംഗയിലെ ഹിൽസയുടെ സാന്നിധ്യം വലിയ തോതിൽ കുറഞ്ഞിരുന്നു. മലിനീകരണം, അണക്കെട്ടുകളുടെ നിർമാണം, സ്വാഭാവിക കുടിയേറ്റ പാതകളിലെ തടസ്സങ്ങൾ എന്നിവയാണ് ഇതിന് പ്രധാന കാരണങ്ങളായി ചൂണ്ടിക്കാണിക്കപ്പെടുന്നത്. പ്രത്യേകിച്ച് 1970-ൽ ഫറാക്ക ബാരേജ് നിർമിച്ചതിന് ശേഷം ഹിൽസയുടെ മുകളിലേക്കുള്ള കുടിയേറ്റം ഫറാക്കയ്ക്ക് മുകളിലേക്ക് ഏതാണ്ട് നിലച്ചിരുന്നു.
ഇതിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് ഗാസിപൂരിൽ ഇപ്പോൾ രണ്ട് ഹിൽസകളെ കണ്ടെത്തിയത് ശ്രദ്ധേയമാകുന്നത്. ഫറാക്ക ബാരേജിന് മുകളിലായി നടത്തുന്ന ഹിൽസ റാഞ്ചിംഗ്, സംരക്ഷണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയ്ക്ക് അനുകൂലമായ ഫലങ്ങൾ ലഭിക്കുന്നതിന്റെ സൂചനയായാണ് ഈ കണ്ടെത്തലിനെ കാണുന്നത്.
ഗംഗയുടെ ജലഗുണനിലവാരത്തിലെ മാറ്റത്തിന്റെയും സൂചന
ഹിൽസയ്ക്ക് ആവശ്യമായത് ആരോഗ്യകരമായ നദീപരിസ്ഥിതിയാണ്. മതിയായ വെള്ളത്തിന്റെ ഒഴുക്കും ലയിച്ച ഓക്സിജനും അനുയോജ്യമായ ജലതാപനിലയും ഇല്ലാത്തിടത്ത് ഇവയുടെ നിലനിൽപ്പ് ബുദ്ധിമുട്ടാണ്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഗാസിപൂരിലെ ഹിൽസയുടെ തിരിച്ചുവരവ് ഒരു മത്സ്യ ഇനത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം മാത്രമായി കാണാനാകില്ലെന്നാണ് ശാസ്ത്രജ്ഞരുടെ വിലയിരുത്തൽ.
നദിയിലെ ജലത്തിന്റെ ഗുണനിലവാരം മെച്ചപ്പെടുന്നതിന്റെയും ഗംഗയുടെ ജൈവവൈവിധ്യം തിരിച്ചുവരുന്നതിന്റെയും പ്രോത്സാഹജനകമായ സൂചനയായും ഇതിനെ കാണുന്നു.
നമാമി ഗംഗേ പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായി ഗംഗയെ ശുചീകരിക്കുന്നതിനും നദിയുടെ പരിസ്ഥിതി പുനഃസ്ഥാപിക്കുന്നതിനുമായി വിവിധ പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ഇതോടൊപ്പം ഫറാക്കയ്ക്ക് മുകളിലായി ഹിൽസ റാഞ്ചിംഗും നടപ്പാക്കുന്നുണ്ട്. ഗാസിപൂരിൽ ഹിൽസയുടെ സാന്നിധ്യം രേഖപ്പെടുത്തിയത് ഈ സംരക്ഷണ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് പ്രതീക്ഷ നൽകുന്ന ഫലമായാണ് എൻഎംസിജി വിലയിരുത്തുന്നത്.
ഓരോ പുതിയ ഹിൽസ കണ്ടെത്തലും ഒരു മത്സ്യത്തിന്റെ തിരിച്ചുവരവ് മാത്രമല്ലെന്നും തുടർച്ചയായ നദി പുനഃസ്ഥാപനവും ജൈവവൈവിധ്യ സംരക്ഷണവും വഴി പ്രകൃതിക്ക് നഷ്ടപ്പെട്ട ആവാസവ്യവസ്ഥകൾ വീണ്ടെടുക്കാൻ സാധിക്കുമെന്നതിന്റെ തെളിവാണെന്നും മിഷൻ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.
ഒരുകാലത്ത് ഗംഗയുടെ ഒഴുക്കിനൊപ്പം പ്രയാഗ്രാജ് വരെ സഞ്ചരിച്ചിരുന്ന ഹിൽസ വീണ്ടും നദിയുടെ മുകളിലേക്കുള്ള ഭാഗങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത് ഗംഗയുടെ പരിസ്ഥിതിക്ക് ലഭിക്കുന്ന പുതിയ പ്രതീക്ഷയുടെ അടയാളമായാണ് ഇപ്പോൾ വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്.
(എ ഐ ഉപയോഗിച്ച് നിർമ്മിച്ച പ്രതീകാത്മക ചിത്രമാണ് ഇവിടെ ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്നത്)
