ഇന്ത്യൻ രാഷ്‌ട്രീയത്തിൽ, കോൺഗ്രസിന്റെ നേതൃ കുടുംബത്തിന്റെ അഹങ്കാരത്തിന്റെയും ഹൈക്കമാൻഡ് സംസ്കാരത്തിന്റെ പ്രതീകമായി ജനതയ്‌ക്ക് ബോധ്യമായ അനേകം സംഭവങ്ങളുണ്ട്. നേതാക്കളുടെ വാക്കുകളോ പെരുമാറ്റമോ ഒരു പാർട്ടിയുടെ ചരിത്രത്തെത്തന്നെ മാറ്റിമറിച്ച സന്ദർഭങ്ങൾ. അത്തരത്തിലുള്ള മൂന്ന് നിർണായക രാഷ്‌ട്രീയ സംഭവങ്ങളുടെ നേർക്കാഴ്ചകൾ ഒരുകാലഘട്ടത്തിന്റെ ഓർമ്മകളിലൂടെ കടന്നുപോകുമ്പോൾ ചില സമാനതകൾ നമ്മിൽ അവശേഷിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. പക്ഷേ, ഈ മൂന്ന് സംഭവങ്ങളും ഒരേ തൂവൽ പക്ഷികളാണെന്നോ ഒരേപോലെയുള്ളതാണെന്നോ ഉള്ള ലളിതമായ ആരോപണത്തിലേക്കല്ല ഈ ലേഖനം വിരൽ ചൂണ്ടുന്നത്. അതിലേക്കുള്ള വഴിത്താരകൾ അവസാന ഘട്ടത്തിൽ പരിശോധിക്കാം.
രംഗം ഒന്ന്: ബേഗംപേട്ട് വിമാനത്താവളത്തിലെ ആക്രോശം (ഫെബ്രുവരി 2, 1982)
ഹൈദരാബാദിലെ ബേഗംപേട്ട് വിമാനത്താവളം. ആന്ധ്രാ രാഷ്‌ട്രീയ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ വഴിത്തിരിവിന് വേദിയാകാൻ ഒരുങ്ങുകയാണ് ആ ടർമാക്ക്. ദളിത് വിഭാഗത്തിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവന്ന്, ഇന്ദിരാഗാന്ധിയുടെ വിശ്വസ്തനായി മുഖ്യമന്ത്രി പദത്തിലെത്തിയ ടി. ആഞ്ചയ്യ, അന്ന് അധികാരത്തിൽ വന്ന് അധിക നാളായിരുന്നില്ല. ഇന്ദിരാഗാന്ധിയുടെ മകനും കോൺഗ്രസ് ജനറൽ സെക്രട്ടറിയുമായ രാജീവ് ഗാന്ധിയുടെ സ്വകാര്യ സന്ദർശനത്തിന് ആവേശോജ്ജ്വലമായ സ്വീകരണമാണ് ആഞ്ചയ്യ ഒരുക്കിയത്. ബാൻഡ് മേളവും ഡ്രമ്മുകളും നൂറുകണക്കിന് പ്രവർത്തകരുമായി ടർമാക്കിൽ തന്നെ ഒരുക്കങ്ങൾ തകൃതി.
പക്ഷേ, രാഷ്‌ട്രീയത്തിലെ പുതുമുഖമായ രാജീവ് ഗാന്ധിക്ക് ഈ ആർഭാടം തീർച്ചയായും അത്രപിടിച്ചില്ല. തിരക്കും ബഹളവും കണ്ട് രോഷം പൂണ്ട അദ്ദേഹം, ഇത് മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ അറിവോടെയാണെന്ന് അറിഞ്ഞപ്പോൾ നിയന്ത്രണം വിട്ടു. പ്രമുഖരുടെ മുന്നിൽ വെച്ച് ഒരു സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രിയെ അദ്ദേഹം “Buffoon” (വിഡ്ഢി) എന്ന് പരസ്യമായി ശകാരിച്ചു!
പിറ്റേന്ന് ആന്ധ്രയിലെ പത്രങ്ങളെല്ലാം ആ അപമാനത്തിന്റെ വാർത്തയോടെയാണ് ഉണർന്നത്. “ഞാൻ മാഡത്തിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ വന്നതാണ്, അവരുടെ ഉത്തരവ് പ്രകാരം പോകുന്നു” എന്ന് വേദനയോടെ മൊഴിമാറ്റിയ ആഞ്ചയ്യയെ അധികം വൈകാതെ ഹൈക്കമാൻഡ് പദവിയിൽ നിന്ന് ഒഴിവാക്കി. എന്നാൽ, ആ ഒരൊറ്റ നിമിഷത്തെ ദേഷ്യം കോൺഗ്രസിന് സമ്മാനിച്ചത് വലിയൊരു തിരിച്ചടിയായിരുന്നു. ആ അപമാനം അഞ്ച് കോടി തെലുങ്ക് ജനതയുടെ അഭിമാനപ്രശ്നമായി ഏറ്റെടുത്ത എൻ.ടി. രാമറാവു (NTR) “തെലുങ്ക് ആത്മഗൗരവം” മുഴക്കിക്കൊണ്ട് തെലുങ്ക് ദേശം പാർട്ടി (TDP) രൂപീകരിച്ചു. 1983-ൽ കോൺഗ്രസിനെ തൂത്തെറിഞ്ഞ് അധികാരത്തിൽ പിടിച്ച എൻടിആർ, ഒരു സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ വീഴ്ചയ്‌ക്ക് കളമൊരുക്കുകയായിരുന്നു.
രംഗം രണ്ട്: വീരേന്ദ്ര പാട്ടീലിന്റെ രോഗശയ്യയും വിഐപി ലോഞ്ചിലെ പ്രഖ്യാപനവും (ഒക്ടോബർ, 1990)
കർണാടക രാഷ്‌ട്രീയ ചരിത്രത്തിൽ കോൺഗ്രസിന് ഇന്നും കനത്ത വില നൽകേണ്ടിവന്ന മറ്റൊരു അധ്യായം. 1989-ൽ 224-ൽ 179 സീറ്റുകൾ നേടി കോൺഗ്രസിനെ ചരിത്രവിജയത്തിലേക്ക് നയിച്ച വീരേന്ദ്ര പാട്ടീൽ, 18 വർഷത്തിന് ശേഷം മുഖ്യമന്ത്രിയായ ലിംഗായത്ത് നേതാവെന്ന ചരിത്രനിയോഗത്തിലായിരുന്നു.
എന്നാൽ ഒരു വർഷം തികയും മുൻപ് കാര്യങ്ങൾ മാറിമറിഞ്ഞു. 1990 ഒക്ടോബറിൽ വർഗീയ കലാപങ്ങൾ പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ട സമയത്ത്, മുഖ്യമന്ത്രി വീരേന്ദ്ര പാട്ടീലിന് ചെറിയൊരു പക്ഷാഘാതം (stroke) ഉണ്ടാവുകയും അദ്ദേഹം വീട്ടിൽ വിശ്രമത്തിലാവുകയും ചെയ്തു. അന്ന് കോൺഗ്രസ് പ്രസിഡന്റും പ്രതിപക്ഷ നേതാവുമായ രാജീവ് ഗാന്ധി സദ്ഭാവന യാത്ര മുറിച്ച് ബാംഗ്ലൂരിലെത്തി. കലാപബാധിത പ്രദേശം സന്ദർശിച്ച ശേഷം അദ്ദേഹം പാട്ടീലിനെ വീട്ടിൽ ചെന്ന് കണ്ടു.
എന്നാൽ, ബാംഗ്ലൂർ വിമാനത്താവളത്തിലെ വിഐപി ലോഞ്ചിന് പുറത്ത് മാധ്യമങ്ങളെ കണ്ട രാജീവ് ഗാന്ധി പൊട്ടിച്ച ആ വെടി കർണാടകയെ ഞെട്ടിച്ചു – “നമുക്ക് ഉടൻ ഒരു പുതിയ മുഖ്യമന്ത്രി ഉണ്ടാകും.” ഒരു മുഖ്യമന്ത്രി രോഗശയ്യയിൽ കിടക്കുമ്പോൾ, എംഎൽഎമാരുടെ ഒരു യോഗം പോലും വിളിക്കാതെ വിമാനത്താവളത്തിൽ വെച്ച് പരസ്യമായി അധികാരം മാറ്റുന്നതായി പ്രഖ്യാപിച്ചത് കടുത്ത അപമാനമായാണ് ലിംഗായത്ത് സമൂഹം കണ്ടത്.
ഈ അകൽച്ച കോൺഗ്രസിന് സമ്മാനിച്ചത് ചരിത്രപരമായ തകർച്ചയായിരുന്നു. ലിംഗായത്ത് വോട്ടുകൾ ബിജെപിയിലേക്ക് ഒഴുകിയതോടെ കോൺഗ്രസിന് ആ പ്രഹരത്തിൽ നിന്ന് കരകയറാൻ പതിറ്റാണ്ടുകൾ വേണ്ടിവന്നു. ഇന്നും പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദിയും അമിത് ഷായും അടക്കമുള്ളവർ ഡെൽഹി ഹൈക്കമാൻഡ് സംസ്കാരത്തിന്റെ ഉദാഹരണമായി ഈ സംഭവം ആവർത്തിച്ചുപറയാറുണ്ട്.
രംഗം മൂന്ന്: ഡൽഹി സുപ്രീം കോടതി മാർച്ച് വേദിയിലെ ഉന്തും തള്ളും (ഒക്ടോബർ 12, 2026)
വർഷങ്ങൾ കഴിഞ്ഞു, കാലം മാറി. എന്നാൽ പാർട്ടിയുടെ നേതൃശൈലിയിലും പെരുമാറ്റരീതികളിലും മാറ്റങ്ങൾ വന്നിട്ടുണ്ടോ? കഴിഞ്ഞ ദിവസം, ഒക്ടോബർ 12 തിങ്കളാഴ്ച ഡൽഹിയിൽ നടന്ന INDIA മുന്നണിയുടെ ‘March for Democracy’ – സുപ്രീം കോടതിയിലേക്കുള്ള മാർച്ചിനിടയിലുണ്ടായ മറ്റൊരു വിവാദരംഗം വീണ്ടും ചർച്ചയാകുന്നു. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണറുടെ Special Intensive Revision (SIR) നടപടികൾക്കും വോട്ട് മോഷണ ആരോപണങ്ങൾക്കുമെതിരെയായിരുന്നു പ്രതിപക്ഷത്തിന്റെ അനാവശ്യ പ്രതിഷേധം.
രാഹുൽ ഗാന്ധി മുൻനിരയിൽ നടക്കുമ്പോൾ, കർണാടക ഉപമുഖ്യമന്ത്രി ഡി.കെ. ശിവകുമാറും ഒപ്പമുണ്ടായിരുന്നു. കർണാടക രാഷ്‌ട്രീയത്തിലെ അതികായനായ ഒരു നേതാവ്. തിരക്കിനിടയിൽ മുന്നോട്ട് വരാൻ ശ്രമിച്ച ഡി.കെ. ശിവകുമാറിന്റെ കുർത്തയുടെ കോളറിൽ രാഹുൽ ഗാന്ധി പിടിച്ചു പിന്നോട്ട് വലിക്കുന്നതായി ദൃശ്യങ്ങളിൽ വ്യക്തമാകുന്നു. സുരക്ഷാ ഉദ്യോഗസ്ഥർ ശിവകുമാറിനെ ഉടൻതന്നെ പിന്നിലേക്ക് മാറ്റുന്നതും വീഡിയോയിലുണ്ട്.
സംഭവം പുറത്തുവിട്ട കർണാടക ബിജെപി നേതാക്കളായ ബി.വൈ. വിജയേന്ദ്രയും തേജസ്വി സൂര്യയും രൂക്ഷമായ ഭാഷയിലാണ് ഇതിനെ വിമർശിച്ചത്. “ഏഴ് കോടി കന്നഡിഗരുടെ പ്രതിനിധിയായ ഒരു നേതാവിനെ അപമാനിച്ചു; രാജീവ് ഗാന്ധി വിമാനത്താവളത്തിൽ വെച്ച് വീരേന്ദ്ര പാട്ടീലിനെ അപമാനിച്ചതിൽ നിന്ന്, രാഹുൽ ഗാന്ധി റോഡിൽ വെച്ച് ഡി.കെ. ശിവകുമാറിനെ കോളറിൽ പിടിച്ചു വലിക്കുന്നതിലേക്ക് – കോൺഗ്രസ് കുടുംബത്തിന്റെ അഹങ്കാരം മാറിയിട്ടില്ല” എന്ന് തേജസ്വി സൂര്യ ചൂണ്ടിക്കാണിച്ചു.
ഹിമന്ത ബിശ്വ ശർമ്മ ഉൾപ്പെടെയുള്ള നേതാക്കൾ തങ്ങളുടെ പഴയ അനുഭവങ്ങൾ ഇതിനോടൊപ്പം ഓർത്തെടുത്തു. എങ്കിലും, “എന്നെ ആരും തള്ളിയിട്ടില്ല, 10 സെക്കൻഡ് വീഡിയോ കൊണ്ട് മുഴുവൻ കഥയും പറയാൻ പറ്റില്ല” എന്ന് വ്യക്തമാക്കി ഡി.കെ. ശിവകുമാറും, “പ്രതിഷേധത്തിനിടയിലെ തിരക്ക് നിയന്ത്രിക്കുക മാത്രമാണ് ചെയ്തത്” എന്ന് ജി. പരമേശ്വരയും വിശദീകരണവുമായി രംഗത്തെത്തി.
മുകളിൽ വിവരിച്ച മൂന്ന് സംഭവങ്ങളും ഒരേ തൂവലിൽ തീർത്തതാണെന്നോ, അക്കാലത്തെയും ഇക്കാലത്തെയും രാഷ്‌ട്രീയ സാഹചര്യങ്ങൾ പൂർണ്ണമായും ഒരേപോലെയുള്ളതാണെന്നോ ഉള്ള ലളിതമായ ആരോപണമല്ല ഇവിടെ ഉന്നയിക്കുന്നത്. 1982-ൽ ആന്ധ്രയിൽ ഒരു ദളിത് മുഖ്യമന്ത്രിയെ വിമാനത്താവളത്തിൽ പരസ്യമായി ശകാരിച്ചതും, 1990-ൽ കർണാടകയിൽ ഒരു ലിംഗായത്ത് മുഖ്യമന്ത്രിയെ രോഗശയ്യയിൽ വെച്ച് വിമാനത്താവളത്തിലെ മാധ്യമങ്ങൾക്ക് മുന്നിൽ വെച്ച് മാറ്റിയ പ്രഖ്യാപനവും അന്ന് പാർട്ടിയുടെ അടിത്തറയിളക്കിയ വലിയൊരു ഭരണഘടനാപരമായ ഔദ്ധത്യത്തിന്റെ ദുരന്തങ്ങളായിരുന്നു.
എന്നാൽ, ആ ചരിത്രപരമായ പാഠങ്ങളിൽ നിന്ന് പാർട്ടിയുടെ ഉയർന്ന നേതൃത്വം എന്തെങ്കിലും പഠിച്ചിട്ടുണ്ടോ എന്ന ചോദ്യമാണ് ഡൽഹി തെരുവുകളിൽ കണ്ട പുതിയ വിവാദം ഉയർത്തുന്നത്. അധികാരത്തിന്റെയോ തിരക്കിന്റെയോ ആധിക്യത്തിൽ സ്വന്തം സഖ്യകക്ഷിയിലെ പ്രമുഖ നേതാക്കളെപ്പോലും പൊതുവേദിയിൽ വെച്ച് അപമാനിക്കുന്നതോ കൈയേറ്റം ചെയ്യുന്നതോ ആയ ദൃശ്യങ്ങൾ ആവർത്തിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, അച്ഛൻ രാജീവ് ഗാന്ധി മുൻപ് നടന്നുപോയ അതേ പാതയിലൂടെയാണ് മകൻ രാഹുൽ ഗാന്ധിയും സഞ്ചരിക്കുന്നത് . പഴയ കൊമ്പൻ പോയ അതേ വഴിയിലൂടെയാണ് മോഴയും നടക്കുന്നത് എന്ന തോന്നൽ ജനിപ്പിക്കുന്നതാണ് ഈ സംഭവങ്ങളുടെ തുടർച്ച.
എഴുതിയത്: രഞ്ജിത് കാഞ്ഞിരത്തിൽ
