ഭാരതത്തിലുള്ള പന്ത്രണ്ടു ജ്യോതിർലിംഗ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് തമിഴ് നാട്ടിലെ രാമേശ്വരത്തുള്ള രാമനാഥസ്വാമി ക്ഷേത്രം . ഏറ്റവുമധികം ബഹുമാനിക്കപ്പെടുന്ന മൂന്ന് ശൈശവ സന്യാസിമാരായ അപ്പാർ, സുന്ദരർ, തിരുജ്ഞാന സംബന്ദർ , തങ്ങളുടെ സംഗീത കല കൊണ്ട് മഹത്വപ്പെടുത്തിയ ക്ഷേത്രം കൂടിയാണിത് . ഭഗവാൻ ശ്രീരാമചന്ദ്രനാൽ പ്രതിഷ്ഠിക്കപ്പെടുകയും ആരാധിക്കുകയും ചെയ്ത ശിവക്ഷേത്രമാണ് രാമനാഥസ്വാമി ക്ഷേത്രം . ഭാരതത്തിലെ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ വെച്ച് ഏറ്റവും നീളമുള്ള ഇടനാഴിയുള്ള ക്ഷേത്രം കൂടിയാണിത് .
രാവണ വധത്തിന് ശേഷം താൻ ചെയ്ത പാപം കഴുകി കളയാൻ ഭഗവാൻ ശ്രീരാമചന്ദ്രൻ ശിവ ഭഗവാനെ പൂജിക്കുവാനായി ഒരു ശിവലിംഗം കൊണ്ടുവരാനായി ഹനുമാനോടാവശ്യപ്പെടുകയുണ്ടായി . എന്നാൽ സമയം ഏറെ കടന്നിട്ടും ഹനുമാൻ ശിവലിംഗവുമായി എത്താതതിനാൽ ശ്രീരാമചന്ദ്രൻ കടൽത്തീരത്തെ മണ്ണിൽ ഒരു ചെറിയ ശിവലിംഗം ഉണ്ടാക്കുകയും ആരാധിക്കുകയും ചെയ്തു . ഈ ശിവലിംഗമാണ് ഇന്നും ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠ .
ക്ഷേത്രത്തിൽ രണ്ടു പ്രതിഷ്ഠയാണുള്ളത് . ഒന്ന് രാമനാൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ച രാമലിംഗവും മറ്റൊന്ന് ഹനുമാൻ കൈലാസത്തിൽ നിന്ന് കൊണ്ട് വന്ന വിശ്വലിംഗവും . ഹനുമാൻ കൊണ്ട് വന്നതിനാൽ രാമലിംഗത്തിനു മുൻപായി വിശ്വലിംഗത്തെ പൂജിക്കണം എന്ന ശ്രീരാമചന്ദ്രന്റെ നിർദേശം ഇന്നും അതേപോലെ തന്നെ പാലിച്ചു പോരുന്നു .
അഞ്ചടിക്കുമേൽ ഉയരമുള്ള തൂണുകളുടെ ഇടയിൽ കൂടി ആണ് ഇന്ത്യയിലെ മറ്റു ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ വെച്ച് നീളം കൂടിയ ഇടനാഴികൾ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത് . ക്ഷേത്രത്തിലെ രണ്ടാമത്തെ ഇടനാഴി മണൽകല്ലുകൾ കൊണ്ടുണ്ടാക്കിയ സ്തംഭങ്ങളാൽ മനോഹരമാണ് . സേതുമാധവഃ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന മൂന്നാമത്തെ ഇടനാഴി ചതുരംഗത്തിന്റെ മാതൃകയിൽ ഉള്ളതാണ് . അതിനാൽ ഇത് ചോക്കട്ടൻ മണ്ഡപം എന്നറിയപ്പെടുന്നു . ഉല്സവകാലങ്ങളിൽ ദേവീ ദേവന്മാരെ അലങ്കരിച്ചു എഴുന്നള്ളിച്ചിരുത്തുന്നത് ഇവിടെയാണ് .
രാമേശ്വരത്തു മൊത്തമായി അറുപത്തിനാല് തീർത്ഥകുളങ്ങളാണ് ഉള്ളത് . സ്കന്ദപുരാണം അനുസരിച്ചു ഇതിൽ ഇരുപതിനാലെണ്ണമാണ് പ്രധാനമായിട്ടുള്ളത് . ഇതിൽ ഇരുപത്തിരണ്ടെണ്ണം ക്ഷേത്രത്തിനകത്താണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത് . ഇരുപത്തിരണ്ടു എന്ന അക്കം ഭഗവാൻ ശ്രീരാമചന്ദ്രന്റെ ആവനാഴിയിലെ ഇരുപത്തിരണ്ട് അസ്ത്രങ്ങളെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത് .
ആദിശങ്കരാചാര്യർ തുടക്കമിട്ടു എന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന അദ്വൈതാശ്രമങ്ങളുടെ ഭാഗമായി കരുതുന്ന നാലു പുണ്യ സ്ഥലങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് രാമേശ്വരം . മറ്റു മൂന്നെണ്ണം ബദരീനാഥ് ക്ഷേത്രം , ജഗന്നാഥ ക്ഷേത്രം , ദ്വാരകാധീഷ് ക്ഷേത്രം എന്നിവയാണ് .
