ചരിത്ര രേഖകൾ പ്രകാരം ക്ഷേത്രനഗരമായ തിരുപതി സ്ഥാപിതമായിട്ട് ഇന്നേക്ക് 893 വർഷം. എഡി 1130 ലാണ് നഗരം സ്ഥാപിച്ചത്. വിഷ്ണു ഭക്തമായ സ്വാമി ഭഗവത് രാമാനുചാര്യയാണ് നഗരത്തിലെ പ്രധാന ക്ഷേത്രമായ ഗോവിന്ദരാജ ക്ഷേത്രത്തിന് അടിസ്ഥാന ശില പാകിയത്. ആസുത്രിത ക്ഷേത്ര നഗരമായി തിരുപ്പതിയുടെ ആരംഭം ഇവിടെ നിന്നായിരുന്നു. ക്ഷേത്ര പരിസരമാണ് പിന്നീട് ഇന്ന കാണുന്ന തിരുപ്പതി നഗരമായി വളർന്നത്.
സൗമ്യനാമ വർഷത്തിലെ ഫാൽഗുനി ദിനത്തിലാണ് നഗരത്തിന് തറക്കല്ലിട്ടത്. ഉത്രം നക്ഷത്രത്തിലാണ് ഇത്. ക്ഷേത്രത്തിനോട് ചേർന്ന് ആദ്യം നാല് അഗ്രഹാരങ്ങളാണ് ആരംഭിച്ചത്. അത് വളർന്ന് വികസിച്ചാണ് പ്രധാന ക്ഷേത്രനഗരമായി മാറിയത്. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ആസ്തിയുള്ള ആരാധനാലയങ്ങളിൽ ഒന്നായ വെങ്കിടേശ്വര സ്വാമി ക്ഷേത്രം തിരുപ്പതിയിലാണ്.
ഭാരത്തിലെ ഒരു പൗരാണിക നഗരത്തിനും സ്ഥാപിതമായ ദിനത്തെ കുറിച്ച് കൃത്യമായ രേഖകളില്ല. ആദ്യം ഗോവിന്ദരാജ പട്ടണം എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന പ്രദേശം പതിമൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടിലാണ് തിരുപ്പതിയായി മാറിയത്.
നഗരത്തിന്റെ ചരിത്ര പശ്ചാത്തലത്തെ കുറിച്ച് ആധികാരിക രേഖ പുറത്ത് വന്നത് കഴിഞ്ഞ വർഷമാണ്. തിരുപ്പതി ദേവസ്വത്തിന്റെ കീഴിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഗോവിന്ദരാജ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നാണ് ഇത് സംബന്ധിച്ച രേഖകൾ കണ്ടെത്തിയത്.
