സോമനാഥ്: ഭാരതത്തിന്റെയും ഭാരതീയരുടെയും അജയ്യമായ ചൈതന്യം: പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്രമോദി

ഗാന്ധിനഗർ:  സോമനാഥ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ അതിജീവനത്തെയും പുനരുദ്ധാരണത്തെയും ആത്മീയ പ്രാധാന്യത്തെയും കുറിച്ച് പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദിയുടെ കുറിപ്പ്.

പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ കുറിപ്പ് വായിക്കാം…

2026-ന്റെ തുടക്കത്തിൽ, സോമനാഥ് ക്ഷേത്രത്തിന് നേരെയുണ്ടായ ആദ്യ ആക്രമണത്തിന്റെ ആയിരം വർഷങ്ങൾ സ്മരിച്ചുകൊണ്ട് നടന്ന ‘സോമനാഥ് സ്വാഭിമാൻ പർവ്വത്തിൽ’ പങ്കെടുക്കാൻ ഞാൻ അവിടെ പോയിരുന്നു. ഇപ്പോൾ, മെയ് 11-ന്, അന്നത്തെ ഇന്ത്യൻ രാഷ്‌ട്രപതി ഡോ. രാജേന്ദ്ര പ്രസാദ് പുനർനിർമ്മിച്ച ക്ഷേത്രം ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തതിന്റെ 75-ാം വാർഷിക വേളയിൽ ഞാൻ വീണ്ടും സോമനാഥിലെത്തും. അരവർഷത്തിനുള്ളിൽ, സോമനാഥുമായി ബന്ധപ്പെട്ട രണ്ട് പ്രധാന നാഴികക്കല്ലുകളിൽ പങ്കുചേരാൻ സാധിക്കുന്നത് വലിയൊരു ഭാഗ്യമാണ്. തകർച്ചയിൽ നിന്ന് സൃഷ്ടിയിലേക്കുള്ള സോമനാഥിന്റെ യാത്രയാണിത്.

നാഗരികതയുടെ പ്രതീകമായി സോമനാഥ് 

സോമനാഥ് നമുക്ക് നൽകുന്നത് ഒരു നാഗരികതയുടെ സന്ദേശമാണ്. അതിന് മുന്നിലെ വിശാലമായ കടൽ അനന്തതയെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. കൊടുങ്കാറ്റുകൾ എത്ര ശക്തമായാലും തിരമാലകൾ എത്ര പ്രക്ഷുബ്ധമായാലും, അന്തസ്സോടെയും കരുത്തോടെയും വീണ്ടും ഉയിർത്തെഴുന്നേൽക്കാൻ കഴിയുമെന്ന് ആ തിരമാലകൾ നമ്മോട് പറയുന്നു. ജനതയുടെ വീര്യത്തെ അധികകാലം അടിച്ചമർത്താൻ കഴിയില്ലെന്ന് ഓരോ തലമുറയെയും ഓർമ്മിപ്പിക്കാനെന്നപോലെ തിരമാലകൾ തീരത്തേക്ക് മടങ്ങിവരുന്നു.

നമ്മുടെ പുരാതന ഗ്രന്ഥങ്ങൾ പറയുന്നു

“പ്രഭാസം ച പരിക്രമ്യ പൃഥ്വീകരമസമ്ഭവമ്”. അതായത്, സോമനാഥിന്റെ ഒരു പ്രദക്ഷിണം ഭൂമിയെ മുഴുവൻ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യുന്നതിന് തുല്യമാണ്! പ്രാർത്ഥനയ്‌ക്കായി ഇവിടെ എത്തിയവർ, ഒരിക്കലും കെട്ടുപോകാത്ത ഒരു നാഗരികതയുടെ തുടർച്ച അനുഭവിച്ചറിഞ്ഞു.  സാമ്രാജ്യങ്ങൾ ഉദിച്ചുയരുകയും തകരുകയും ചെയ്തു, ചരിത്രം അധിനിവേശങ്ങളിലൂടെയും വിപ്ലവങ്ങളിലൂടെയും കടന്നുപോയി. എന്നിട്ടും സോമനാഥ് നമ്മുടെ ബോധമണ്ഡലത്തിൽ മാറ്റമില്ലാതെ നിലകൊണ്ടു.

സോമനാഥിനെ സംരക്ഷിച്ചവരെ സ്മരിക്കുമ്പോൾ

സ്വേച്ഛാധിപത്യത്തിന് മുന്നിൽ ഉറച്ചുനിന്ന എണ്ണമറ്റ മഹാന്മാരെ ഓർക്കേണ്ട സമയമാണിത്. പ്രഭാസത്തെ തത്വശാസ്ത്രത്തിന്റെ വലിയ കേന്ദ്രമാക്കി മാറ്റിയ ലകുലീശനും സോമശർമ്മനും, നൂറ്റാണ്ടുകൾക്ക് മുമ്പ് രണ്ടാമത്തെ ക്ഷേത്രം പണിത വല്ലഭിയിലെ ചക്രവർത്തി മഹാരാജാ ധരസേനൻ നാലാമൻ, അധിനിവേശങ്ങൾക്കെതിരെ നാഗരികതയുടെ മാനം കാത്ത ഭീമദേവൻ, ജയപാലൻ, ആനന്ദപാലൻ എന്നിവരെയെല്ലാം നാം എന്നും ഓർക്കും. രാജാ ഭോജനും പുനർനിർമ്മാണത്തിൽ സഹായിച്ചതായി പറയപ്പെടുന്നു. ഭാവ ബൃഹസ്പതി, കുമാരപാല സോളങ്കി തുടങ്ങിയവർ ഈ ആരാധനാലയത്തെ വലിയൊരു വിജ്ഞാന കേന്ദ്രമായി നിലനിർത്തി. തകർക്കപ്പെട്ട ആരാധനാലയത്തിൽ ഭക്തിയുടെ തുടർച്ച ഉറപ്പാക്കിയ പുണ്യശ്ലോക അഹല്യാഭായ് ഹോൾക്കറെയും നാം സ്മരിക്കുന്നു. വീർ ഹമീർജി ഗോഹിൽ, വീർ വെഗ്ദാജി ഭീൽ തുടങ്ങിയ ധീരന്മാരുടെ ത്യാഗങ്ങൾ സോമനാഥിന്റെ ജീവിക്കുന്ന സ്മരണകളാണ്.

സർദാർ പട്ടേലിന്റെ കാഴ്ചപ്പാടും പുനർനിർമ്മാണവും

1940-കളിൽ സർദാർ പട്ടേലിനെപ്പോലുള്ളവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ പുതിയൊരു റിപ്പബ്ലിക്കിന്റെ അടിത്തറ പാകുമ്പോഴും അദ്ദേഹത്തെ അലട്ടിയിരുന്ന ഒന്ന് സോമനാഥിന്റെ അവസ്ഥയായിരുന്നു. 1947 നവംബർ 13-ന് ക്ഷേത്രാവശിഷ്ടങ്ങൾക്ക് സമീപം നിന്നുകൊണ്ട് അദ്ദേഹം പ്രഖ്യാപിച്ചു: “സോമനാഥ് പുനർനിർമ്മിക്കണമെന്ന് ഈ ശുഭദിനത്തിൽ ഞങ്ങൾ തീരുമാനിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇതിൽ എല്ലാവരും പങ്കാളികളാകണം.” സർദാർ പട്ടേലിന്റെ ആ ഒറ്റ വിളിയിൽ ഗുജറാത്ത് മാത്രമല്ല, ഇന്ത്യ മുഴുവൻ ആവേശത്തോടെ പ്രതികരിച്ചു. പക്ഷേ, ആ സ്വപ്നം പൂർത്തിയാകുന്നത് കാണാൻ വിധി അദ്ദേഹത്തെ അനുവദിച്ചില്ല. ക്ഷേത്രം ഭക്തർക്കായി തുറക്കുന്നതിന് മുമ്പ് അദ്ദേഹം വിടവാങ്ങി. എങ്കിലും കെ.എം. മുൻഷിയെപ്പോലുള്ളവർ ആ ദൗത്യം ഏറ്റെടുത്തു. 1951-ൽ ക്ഷേത്രം പൂർത്തിയായപ്പോൾ, അന്നത്തെ പ്രധാനമന്ത്രി നെഹ്‌റുവിന്റെ എതിർപ്പുകൾ മറികടന്ന് രാഷ്‌ട്രപതി ഡോ. രാജേന്ദ്ര പ്രസാദ് ഉദ്ഘാടന ചടങ്ങിൽ പങ്കെടുത്തു.

ഡോ. രാജേന്ദ്ര പ്രസാദിന്റെ സന്ദേശം

1951 മെയ് 11-ലെ തന്റെ പ്രസംഗത്തിൽ ഡോ. രാജേന്ദ്ര പ്രസാദ് പറഞ്ഞു: “അതുല്യമായ വിശ്വാസവും സ്നേഹവുമുള്ള ഒന്നിനെയും നശിപ്പിക്കാൻ കഴിയില്ലെന്ന് സോമനാഥ് ലോകത്തോട് വിളിച്ചുപറയുന്നു.” ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പുനരുദ്ധാരണം സർദാർ പട്ടേലിന്റെ സ്വപ്ന സാക്ഷാത്കാരമാണെന്നും, ആ ആവേശം ഉൾക്കൊണ്ട് ജനങ്ങളുടെ ജീവിതത്തിൽ സമൃദ്ധി തിരികെ കൊണ്ടുവരണമെന്നും അദ്ദേഹം ഓർമ്മിപ്പിച്ചു.

വികാസ് ഭീ, വിരാസത് ഭീ (വികസനവും പൈതൃകവും) 

കഴിഞ്ഞ ഒരു പതിറ്റാണ്ടായി ഞങ്ങൾ സഞ്ചരിക്കുന്നത് ഈ പാതയിലൂടെയാണ്. സോമനാഥ് മുതൽ കാശി വരെയും, അയോധ്യ മുതൽ ഉജ്ജയിൻ വരെയുമുള്ള നമ്മുടെ ആത്മീയ കേന്ദ്രങ്ങളെ അവയുടെ പരമ്പരാഗത സ്വഭാവം നിലനിർത്തിക്കൊണ്ട് തന്നെ ആധുനിക സൗകര്യങ്ങളോടെ ഒരുക്കാൻ കഴിഞ്ഞത് ഭാഗ്യമായി കരുതുന്നു. ഇത് പ്രാദേശിക സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെ ഉത്തേജിപ്പിക്കുകയും ‘ഏക് ഭാരത്, ശ്രേഷ്ഠ ഭാരത്’ എന്ന വികാരം ആഴത്തിലാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

സോമനാഥ് അനുഭവിക്കാൻ ഒരു ആഹ്വാനം

സോമനാഥിനെ സംരക്ഷിക്കാൻ ജീവൻ നൽകിയവരുടെയും അത് വീണ്ടും പണിതവരുടെയും പോരാട്ടങ്ങൾ ഒരിക്കലും മറക്കാനാവില്ല. ആയിരം വർഷത്തെ അസാധാരണ ധീരതയുടെ സ്മരണയ്‌ക്കായി സോമനാഥിൽ അടുത്ത ആയിരം ദിവസത്തേക്ക് പ്രത്യേക പൂജകൾ നടക്കും. എന്റെ സഹപൗരന്മാരോട് ഈ പ്രത്യേക സമയത്ത് സോമനാഥിലേക്ക് യാത്ര ചെയ്യാൻ ഞാൻ അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. സോമനാഥിന്റെ തീരത്ത് നിൽക്കുമ്പോൾ, അതിന്റെ പുരാതനമായ പ്രതിനിധികൾ നിങ്ങളോട് സംസാരിക്കും. ഭക്തിയാൽ മാത്രമല്ല, പരാജയപ്പെടാത്ത ഒരു നാഗരിക ചൈതന്യത്തിന്റെ സ്പന്ദനം നിങ്ങളിൽ നിറയും. ഭാരതത്തിന്റെ അജയ്യമായ ആത്മവീര്യം അവിടെ നിങ്ങൾക്ക് അനുഭവിക്കാൻ കഴിയും. അത് തീർച്ചയായും മറക്കാനാവാത്ത ഒന്നായിരിക്കും.