ന്യൂഡൽഹി: അയോധ്യയിലെ ശ്രീരാമക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രസാദമെന്ന പേരിൽ സാധാരണ പലഹാരങ്ങൾ ഓൺലൈനിൽ വിൽക്കാൻ അനുവദിച്ച സംഭവത്തിൽ ഇ-കൊമേഴ്സ് ഭീമനായ ആമസോണിന് ഒരു ലക്ഷം രൂപ പിഴ. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പേരും പ്രസാദമെന്ന വിശേഷണവും ഉപയോഗിക്കാൻ ഔദ്യോഗിക അനുമതിയില്ലാതെയാണ് ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ വിൽപ്പനയ്ക്ക് എത്തിച്ചതെന്ന് കണ്ടെത്തിയതിനെ തുടർന്നാണ് കേന്ദ്ര ഉപഭോക്തൃ സംരക്ഷണ അതോറിറ്റി (CCPA) നടപടി സ്വീകരിച്ചത്.
ചന്ദു ട്രേഡിങ് കമ്പനി ‘ബിഹാരി ബ്രദേഴ്സ്’ എന്ന ബ്രാൻഡിൽ വിൽപ്പന നടത്തിയിരുന്ന നെയ്യ് ലഡ്ഡു, ഖോയ ലഡ്ഡു, ബൂന്ദി ലഡ്ഡു, പശുവിൻപാൽ പേട എന്നിവയാണ് ‘Shri Ram Mandir Ayodhya Prasad’ എന്ന പേരിലും വിവരണത്തിലും ആമസോണിൽ ലിസ്റ്റ് ചെയ്തിരുന്നത്. ഉൽപ്പന്നങ്ങളുടെ ലേബലുകളിലും ‘ഭഗവാൻ ശ്രീരാമന്റെ അനുഗ്രഹം’ എന്ന തരത്തിലുള്ള പരാമർശങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നതായി CCPA വ്യക്തമാക്കി.
ശ്രീരാമ ജന്മഭൂമി തീർഥ ക്ഷേത്ര ട്രസ്റ്റിൽ നിന്ന് യാതൊരു ഔദ്യോഗിക അനുമതിയോ അംഗീകാരമോ ലഭിച്ചിരുന്നില്ല എന്നാണ് CCPA കണ്ടെത്തിയത്. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പേര് ഉപയോഗിച്ചും അവയെ ക്ഷേത്രത്തിലെ യഥാർഥ പ്രസാദമെന്ന രീതിയിലും ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ വിപണനം ചെയ്തതിനാണ് നടപടി.
2024 ജനുവരിയിൽ കോൺഫെഡറേഷൻ ഓഫ് ഓൾ ഇന്ത്യ ട്രേഡേഴ്സ് (CAIT) നൽകിയ പരാതിയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് CCPA അന്വേഷണം നടത്തിയത്.
CCPA ചീഫ് കമ്മീഷണർ നിധി ഖാരെ, കമ്മീഷണർ അനുപം മിശ്ര എന്നിവർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയത്, ഇത്തരം പേരുകളും വിവരണങ്ങളും കാണുമ്പോൾ ഉപഭോക്താക്കൾ അവ യഥാർഥ ക്ഷേത്ര പ്രസാദമാണെന്ന് സ്വാഭാവികമായി കരുതാൻ സാധ്യതയുണ്ടെന്നാണ്. അനുമതിയില്ലാതെ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പേര് വാണിജ്യ ആവശ്യങ്ങൾക്ക് ഉപയോഗിക്കുന്നത് ലക്ഷക്കണക്കിന് ഭക്തരുടെ മതവികാരങ്ങളെ ബാധിക്കാനിടയുണ്ടെന്നും അതോറിറ്റി വ്യക്തമാക്കി.
അയോധ്യ രാമക്ഷേത്രത്തിൽ മാത്രം നടപടി ഒതുക്കിയിട്ടില്ല. 10 പ്രമുഖ മതസ്ഥാപനങ്ങളുടെ പേരിൽ ‘പ്രസാദം’, ‘മഹാപ്രസാദം’, ‘ഭോഗ്’ തുടങ്ങിയ പദങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ ലിസ്റ്റ് ചെയ്യുന്നത് തടയാനും ആമസോണിന് CCPA നിർദേശം നൽകി.
ബന്ധപ്പെട്ട മതസ്ഥാപനത്തിൽ നിന്നുള്ള സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തിയ അനുമതി ലഭിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ഇത്തരം ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ ലിസ്റ്റ് ചെയ്യാൻ അനുവദിക്കരുതെന്നാണ് നിർദേശം. രാമജന്മഭൂമി, തിരുപ്പതി ദേവസ്ഥാനം, മാതാ വൈഷ്ണോ ദേവി, ജഗന്നാഥ ക്ഷേത്രം തുടങ്ങിയ പ്രമുഖ തീർഥാടന കേന്ദ്രങ്ങളും നിയന്ത്രണത്തിന്റെ പരിധിയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.
പ്രമുഖ ക്ഷേത്രങ്ങളുടെയും മതസ്ഥാപനങ്ങളുടെയും പേരുകൾ ഉപയോഗിച്ച് സാധാരണ ഉൽപ്പന്നങ്ങളെ യഥാർഥ പ്രസാദമെന്ന രീതിയിൽ വിപണനം ചെയ്യുന്നത് തടയുകയാണ് നടപടിയുടെ ലക്ഷ്യം.
ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ വിൽക്കുന്നവർക്കും വാങ്ങുന്നവർക്കും ഇടയിലെ ഇടനിലക്കാരൻ മാത്രമാണ് തങ്ങളെന്ന ആമസോണിന്റെ വാദവും CCPA തള്ളി. പ്ലാറ്റ്ഫോമിൽ ലിസ്റ്റ് ചെയ്യുന്ന ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ എങ്ങനെയാണ് ഉപഭോക്താക്കളിലേക്ക് അവതരിപ്പിക്കപ്പെടുന്നതെന്ന കാര്യത്തിൽ ഇ-കൊമേഴ്സ് പ്ലാറ്റ്ഫോമുകൾക്ക് ഉത്തരവാദിത്തമുണ്ടെന്ന് നടപടി വ്യക്തമാക്കുന്നു.
വിൽപ്പനക്കാരുടെ പൂർണ വിവരങ്ങളും പ്ലാറ്റ്ഫോമിലെ ഗ്രീവൻസ് ഓഫീസറുടെ വിവരങ്ങളും വ്യക്തമായി ലഭ്യമാക്കണമെന്നും CCPA ആമസോണിനോട് നിർദേശിച്ചു.
15 ദിവസത്തിനകം ഒരു ലക്ഷം രൂപ പിഴ അടയ്ക്കണമെന്നും അതോറിറ്റി നിർദേശിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇതോടെ പ്രമുഖ ക്ഷേത്രങ്ങളുടെയും മതസ്ഥാപനങ്ങളുടെയും പേരുകൾ ഉപയോഗിച്ച് ‘പ്രസാദം’, ‘മഹാപ്രസാദം’, ‘ഭോഗ്’ തുടങ്ങിയ പേരുകളിൽ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ വിപണനം ചെയ്യാൻ ഇനി ബന്ധപ്പെട്ട സ്ഥാപനത്തിന്റെ സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തിയ അനുമതി ആവശ്യമായി വരും.
